Największa dziura w Ziemi

Mt. Everest głębin

Na najwyższym szczycie Ziemi, Mt. Everest, stanęły już tysiące ludzi. Najgłębsze miejsce oceanu osiągnęło dotąd jedynie dwóch śmiałków. Sierżant marynarki wojennej USA Don Walsh i inżynier, badacz głębin, Jacques Piccard. W 1960 roku opuścili się na dno w batyskafie Trieste. Do zanurzenia użyli balastu z żelaznych kulek, a wynurzenie zapewniał zbiornik z lżejszą od wody benzyną. Kabina batyskafu musiała być naprawdę solidna. Na dnie ciśnienie było ponad 1000 razy większe niż na powierzchni oceanu. Na każdy centymetr kwadratowy poszycia statku woda naciskała z siłą ponad 1 tony. Obaj badacze byli zaskoczeni, gdy za oknami pojazdu zobaczyli pływające swobodnie ryby i krewetki. Ale mimo ekstremalnej głębi Rów Mariański nie może zasłużyć na miano największej dziury w Ziemi. No bo co to za dziura, której nie widać z powierzchni. A ponadto to nie jest najgłębsze miejsce na Ziemi. Musimy szukać gdzie indziej.

Polska wielka dziura

Najniższe naturalne zagłębienie na lądzie znajduje się w okolicach Morza Martwego na granicy Izraela i Jordanii. Tyle tylko, że ta depresja to jakieś śmieszne 400 metrów poniżej poziomu morza. No i żadna to dziura, skoro ląd obniża się bardzo powoli, niezauważalnie.

Znacznie większe wrażenie robi choćby polska „wielka dziura”. To wyrobisko kopalni odkrywkowej węgla brunatnego w okolicy Bełchatowa. Dziura ciągnie się na długości 25 km na linii Kamieńsk - Kleszczów - Szczerców. Z wybranego wykopu usypano nieopodal sztuczne wzniesienie, Górę Kamieńską, która osiągnęła 386 metrów i stała się największym wzniesieniem na Niżu Europejskim od Paryża po Ural (przewyższa opisywaną w atlasach Wieżycę na Kaszubach). Dziura w Bełchatowie jest największą wykopaną dziurą w Europie, ale to o wiele za mało na rekord. Warstwa wybranej Ziemi to zaledwie nieco ponad 200 metrów.

Największe kopalnie odkrywkowe to naprawdę niezłe dziury. W kopalni diamentów w Mirnyj na Syberii zieje regularna kolista otchłań o głębokości 500 metrów, a kopalnia miedzi w Bingham Canyon w USA jest głęboka aż na 1200 metrów!. Nad takimi czeluściami zakazuje się lotów helikopterom, gdyż wiry powietrza mogą je „wciągnąć” i doprowadzić do katastrofy. Jeszcze głębsze są kopalnie szybowe. Kopalnia złota Tau Tona w RPA ma 3,6 kilometra. Praca tam staje się prawie niemożliwa z uwagi na wysoką temperaturę. Im niżej, tym temperatura Ziemi jest wyższa. Na najniższych poziomach kopalni osiąga 60 stopni. Konieczna jest klimatyzacja. Cóż, opłaca się. Z Tau Tona pochodzi około 50% wydobywanego na świecie złota. Ale nawet najgłębsze kopalnie to wciąż za mało na światowy rekord głębokości.