Biskupin

Dzięki konserwującym właściwościom wody i torfu odsłonięto dobrze zachowane konstrukcje drewniane obronnego osiedla ludzkiego o regularnej zabudowie (falochron, brama, część ulic i budynków mieszkalnych) sprzed 2700 lat, położonego na podmokłej wyspie (dziś półwyspie) znajdującej się na Jeziorze Biskupińskim. Szacuje się, że w osadzie (ok. 1,3 ha) znajdowało się ponad 100 domostw średnio o wymiarach 8 x 10, usytuowanych szeregowo wzdłuż 11 równoległych ulic. 

Całość otoczona była 460-metrowym drewniano-ziemnym wałem o szerokości sięgającej 4 m, a wysokości zapewne nawet 6 m.  Wokół wału biegła ulica. Dodatkowo gród chronił falochron z ukośnie wbitych pali, w niektórych miejscach osiągający szerokość 9 m.  W osadzie mieszkało prawdopodobnie ok. 600–1200 osób. Mieszkańcy byli związani z tzw. kulturą łużycką, trwającą od epoki środkowej brązu po wczesną epokę żelaza. Badania dendrochronologiczne pozwoliły stwierdzić, że drzewo dębowe na budowę ścięto w latach 747–722 p.n.e., zaś ponad połowa budulca pochodzi z zimy przełomu 738 i 737 roku. Nie wiadomo, dlaczego Biskupin i podobne obronne osiedla kultury łużyckiej powstałe w połowie VIII wieku w pobliżu (których ślady odkryto w Sobiejuchach – 15 km dalej – i Izdebnie odległym o 8 km) około VI wieku p.n.e. przestały istnieć (najazd Scytów, podniesienie się poziomu jeziora?).