Tyniec

Na jednym ze skalistych wzgórz omywanych wodami Wisły wznosi się opactwo zakonu benedyktynów. Benedyktyni zostali sprowadzeni do Polski w 1044 roku przez Kazimierza Odnowiciela. W 1070 roku Bolesław II Śmiały (nazywany w historiografii także Szczodrym) ufundował w Tyńcu zespół klasztorny. Do dzisiaj z pierwotnej budowli zachowały się fragmenty fundamentów, gdzie odnaleziono kryptę ze zwłokami 7 opatów, południowa ściana pierwotnej bazyliki z romańskim portalem, fundamenty krużganka, refektarza i detale architektoniczne, np. kapitele.

W czasie prac wykopaliskowych odkryto naczynia liturgiczne, w tym złoty kielich mszalny z XI wieku. Wszystkie przedmioty znalezione w Tyńcu znajdują się w Skarbcu na Wawelu. Klasztor stanowił nie tylko centrum życia religijnego. Miał znaczenie strategiczne ze względu na bliskość granicy z księstwami zatorskim i oświęcimskim oraz przebiegający tędy trakt handlowy w kierunku Śląska. Benedyktyńską warownię strzegły wały, mury obronne i baszty, rozbudowywane systematycznie od XIV do XVIII wieku.

Tyniec miał też własną załogę wojskową. Wielokrotnie w historii ulegał zniszczeniom z rąk najeźdźców i w wyniku pożarów. Umacniany przez wieki klasztor był zniszczony przez wojska szwedzkie w 1655 roku, a także przez wojska rosyjskie po klęsce konfederacji barskiej w 1772 roku. W 1816 roku władze austriackie dokonały kasaty klasztoru tynieckiego. Opuszczone zabudowania strawił w 1831 roku pożar. W przewodnikach turystycznych z lat 30. XX wieku klasztor tyniecki opisywany był jako atrakcyjne widokowo, romantyczne ruiny.

Powrót zakonników w 1939 roku rozpoczął nową erę działalności klasztoru. Odbudowa i prace renowacyjne trwają od tamtej pory niemal nieprzerwanie aż do dzisiaj. Wspaniale odrestaurowany barokowy kościół św. św. Piotra i Pawła i zabudowania klasztoru to obowiązkowy punkt zwiedzania każdej odwiedzającej Kraków wycieczki.  Klasztor w Tyńcu, dzięki swojemu malowniczemu położeniu, „grał” także w wielu filmach, m.in. ostatnio w filmowej adaptacji Ogniem i Mieczem Jerzego Hoffmana. Jedną z najbardziej znanych osobistości związanych z klasztorem jest ojciec Leon Knabit.  Benedyktyni w Tyńcu prowadzą Dom Gości, do którego może przyjechać każdy, kto pragnie w skupieniu i kontemplacji poddać się rytmowi życia społeczności klasztornej.