Stąd publikowana w różnych źródłach liczba odkrytych na Jurze jaskiń waha się od 500 do aż 1500. Największe skupiska jaskiń znajdziemy w Ojcowskim Parku Narodowym, w Górach Sokolich koło Olsztyna, w Skałkach Kroczyckich, Rzędkowickich, Podlesickich, w Dolinie Wodącej i w Dolinie Wiercicy koło Złotego Potoku.
Skały wapienne są zbudowane z minerału zwanego kalcytem lub szpatem (węglan wapnia), który jest łatwo rozpuszczalny przez wodę nasyconą dwutlenkiem węgla. Gdy woda przesącza się przez wąskie szczeliny skał wapiennych, wytrąca się z niej węglan wapnia, tworząc wraz z kalcytem szatę naciekową jaskiń. Nacieki mogą mieć różne kształty. Sople naciekowe zwisające ze stropu jaskini to stalaktyty, wyrastające z dołu to stalagmity, natomiast stalaktyt i stalagmit połączone ze sobą tworzą kolumnę naciekową, zwaną stalagnatem. Na ścianach jaskiń tworzą się pola ryżowe i draperie, występują grzybki, żebra i wiele innych form.
Niestety, większość nacieków w jaskiniach Jury została zniszczona, początkowo przez poszukiwaczy szpatu, wykorzystywanego w przemyśle hutniczym szkła, potem przez pseudoturystów, którzy zabierali na pamiątkę tworzony przez miliony lat stalaktyt, wreszcie przez zwykłych wandali, którzy przyczynili się do dewastacji tego niesłychanie pięknego tworu natury.
Dno jaskini stanowi tzw. namulisko. Tworzą je głównie piasek, glina, resztki skał i nacieków. W namulisku znajduje się sporo szczątków zwierząt, w tym gatunków dawno wymarłych. W Jaskini Ciemnej koło Ojcowa odkryto w namulisku ślady człowieka sprzed 120 tys. lat. Jest to więc kopalnia wiedzy dla naukowców.
Większość jaskiń Wyżyny ma przebieg poziomy, jednak wiele stanowi głębokie studnie i ich eksploracja wymaga użycia specjalistycznego sprzętu oraz znajomości technik wspinaczki. Wchodzenie do niektórych bez odpowiedniego przygotowania może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.
Nieliczne jaskinie udostępnione są do zwiedzania z przewodnikiem i wyłącznie tę formę poznawania podziemnego krasu proponujemy.
Jaskinie mogą być niebezpieczne!
Część dotycząca jaskiń nie namawia do samodzielnego uprawiania sportów jaskiniowych. Wymaga to bowiem odpowiedniego przeszkolenia speleologicznego i często zastosowania specjalistycznego sprzętu. Autorzy przewodnika nie biorą na siebie odpowiedzialności za ewentualne wypadki zaistniałe podczas zwiedzania jaskiń.
Charakterystyka geograficzna
Do najdłuższych jaskiń na Jurze należą: Jaskinia Wierna – 1024 m, Jaskinia Wierzchowska Górna – 975 m, Jaskinia Brzozowa – 645 m. Najgłębsze jaskinie to: jaskinia Studnisko – 75 m, jaskinia Szeroki Aven – 59 m i jaskinia Januszowa Szczelina – 56 m.
Warto obejrzeć: Jaskinię Głęboką w Podlesicach, Jaskinię Wierzchowską Górną w Wierzchowiu, Grotę Łokietka w Ojcowie, Jaskinię Ciemną w Ojcowie, Jaskinię Nietoperzową w Jerzmanowicach i jaskinię Smocza Jama w Krakowie. Pozostałe jaskinie w większości znajdują się na terenie parków krajobrazowych lub są objęte ochroną jako pomniki przyrody.
_ Źródło: Bezdroża _
