Trwa ładowanie...
Materiał powstał przy współpracy z Burda Media

„Przeciętny turysta nad Bałtykiem wie o nim mniej niż o Układzie Słonecznym” – wywiad WP

Z autorem „Planety Bałtyk” – dr. Andrzejem Kruszewiczem, ornitologiem, podróżnikiem i wieloletnim dyrektorem warszawskiego ZOO – rozmawiamy o książce i o samym Bałtyku, o zagrożeniach na niego czyhających i o tym jak my, turyści, możemy pomóc go chronić. Jak najlepiej doświadczyć Morza Bałtyckiego? „Najlepsze są miejsca bez ludzi. Nawet popularne plaże na przedwiośniu potrafią być cudowne”.

Share
„Przeciętny turysta nad Bałtykiem wie o nim mniej niż o Układzie Słonecznym”
„Przeciętny turysta nad Bałtykiem wie o nim mniej niż o Układzie Słonecznym” Źródło: materiały partnera
d3oo05r

Zacznijmy pytaniem ciężkiego kalibru: Bałtyk latem czy Bałtyk zimą?

"Zawsze wybiorę czas, gdy jest mało ludzi, czyli raczej wiosną, zimą i jesienią. Dlatego raczej nie uświadczysz mnie tam latem. Choć bywam, a i owszem służbowo, na przykład ponad tydzień temu, podczas realizacji filmu dokumentalnego o Bałtyku."

d3oo05r

Nawet szybki rzut oka na Państwa życiorysy nie pozostawia wątpliwości – na nudę i brak zajęć Państwo nie narzekacie. Dlaczego Bałtyk i dlaczego teraz?

"Jak wyżej wspomniałem, przygotowujemy razem z Joanną Pawlikowską cykl programów telewizyjnych o Bałtyku. Obydwoje dużo czytamy na jego temat i dyskutujemy z oceanografami. Przekonaliśmy się, że wiedza o Bałtyku ma charakter naukowy i jest rozproszona. Postanowiliśmy przygotować kompilację dla normalnego śmiertelnika. Klasyczne przekazy mają charakter obszerny, ale dotyczą różnych zagadnień, na dodatek – wiadomo, naukowcy mają swój język, swój specyficzny rodzaj przekazu. Czytelnik, nawet zainteresowany tematem nie zawsze do publikacji naukowych dotrze, a jeśli nawet – nie będzie przygotowany do ich odbioru."

Książka przywodzi na myśl najlepsze pozycje pióra Billa Brysona, wielkiego popularyzatora nauki i świetnego pisarza – czytając „Planetę Bałtyk” ma się wrażenie uczestnictwa w ciekawej dyskusji ekspertów. Jak narodziła się forma opowieści w książce, tak różna od zazwyczaj mało porywających książek naukowych?

"Chcieliśmy dotrzeć do szerokiego grona osób korzystających z dobrodziejstw Bałtyku. Taka forma wydała się nam atrakcyjna, a dodanie głosu ekspertów miało na celu podniesienie wiarygodności zawartych w książce informacji."

d3oo05r

Jaki cel przyświecał Państwu przy tworzeniu „Planety Bałtyk”?

"Zrozumieliśmy, że przeciętny turysta nad Bałtykiem wie o nim mniej niż o Układzie Słonecznym. Celem stało się więc przekazanie łatwo przyswajalnej wiedzy, w atrakcyjnej formie, wręcz do czytania na plaży."

Przyznam, że lektura „Planety Bałtyk” była sporym zaskoczeniem. Spotkałem się z twierdzeniem, że lepiej udało się nam, jako ludziom, poznać powierzchnię Księżyca niż dno mórz i oceanów. Ma to zastosowanie również do stosunkowo płytkiego Bałtyku?

"Oczywiście tak. Bałtyk jest stosunkowo płytki i przez to łatwiejszy do badania niż morskie głębiny, ale i tak mało o nim wiemy. Naukowcy starają się zrozumieć procesy w nim zachodzące, z tym, że każdy robi coś w wąskim zakresie, nie wnikając w całość. Specjalista od małży niewiele powie o roślinach, a fachowiec od okrzemek może mówić o nich godzinami, ale na pytanie o ryby wskaże innego naukowca. To trochę tak, jak z poradami zasięganymi u lekarzy – każdy ma przecież swoją specjalizację."

d3oo05r

Przyzwyczailiśmy się myśleć o Bałtyku jako „naszym morzu”, podczas gdy z szacowanej długości linii brzegowej ok. 8100 km tylko 770 przypada na Polskę. Jak pod kątem dbałości o Morze Bałtyckie wypadamy na tle innych krajów z dostępem do niego?

"Z dbałością o Bałtyk jest u nas coraz lepiej. Byliśmy przez wiele lat wytykani palcami, ale bycie członkiem wspólnoty zobowiązuje. Na dodatek: chyba jednak ciągłe mówienie o konieczności ochrony środowiska zaczyna przynosić efekty. Zwłaszcza najmłodsi zaczynają zwracać na to uwagę, czasem wręcz wywierając presję na starszych."

Będąc niedawno w okolicy Jastrzębiej Góry zwróciłem uwagę, że działka nowego apartamentowca dosłownie przylega do wydm obszaru chronionego Natura 2000; piszecie Państwo o działaniach deweloperów chcących zagospodarować każdy metr atrakcyjnego terenu. To problem egzekwowania dwóch unijnych dyrektyw czy może to czas, by stworzyć program Natura 2100?

"Może nadszedł czas na jakiś inny program chroniący plaże jako dobro ogólnobałtyckie. Dzięki plażom dzieje się przecież proces samooczyszczania się morza. Plaże są kluczowe dla jego funkcjonowania. Może więc powstanie jakiś przepis chroniący plaże i ich okolice?"

d3oo05r

W książce wspomniane są zagrożenia dla Bałtyku, jego flory i fauny, mówią o tym Państwa goście. Na zarządzanie przestrzenią pasa nadmorskiego mam ograniczony wpływ, ale co ja, jako przeciętny turysta odwiedzający wybrzeże raz w roku, mogę zrobić, by Bałtyk chronić (a przynajmniej nie szkodzić)?

"Przede wszystkim: zabierać ze sobą swoje i napotkane śmieci. Niedopałków jest masa, a one bardzo skażają piasek i wodę zabijając organizmy, których jeszcze nawet nie zbadaliśmy. Po drugie: nie chodzić po wydmach. To, co żyje w piasku jest równie cenne, jak to, co żyje w wodzie. A z racji trudnych warunków, w jakich żyć muszą rośliny gleb piaszczystych, warto je szanować."

Macie Państwo swoje ulubione miejsca nad Bałtykiem? Czemu właśnie tam?

"Najlepsze są miejsca bez ludzi. Nawet popularne plaże na przedwiośniu potrafią być cudowne."

d3oo05r

Jak zauważyliśmy, wybrzeże Bałtyku to nie tylko nasz kraj. Jakie miejsca szczególnie warto odwiedzić?

"Widzieliśmy Akwarium w Stralsundzie. To blisko i warto tam pojechać. Ciekawe, ale drogie, jest zwiedzanie bałtyckich wysp. W gdyńskim Akwarium jest wspaniała makieta Bałtyku. To pobudza wyobraźnie. I oczywiście ciekawe ekspozycje z rybami z całego świata, ale także bałtyckimi. Każde miejsce na brzegu zasługuje na poznanie. Może trzeba by zaplanować piesze wycieczki naszym brzegiem, z informacjami o ciekawostkach i wskazaniem baz noclegowych co 30-40 km? "

Muszę przyznać, że książka pozostawiła mi jeden niedosyt – informacji i rozrywki więcej, niż się spodziewałem, a na koniec i tak chciałoby się jeszcze więcej. Czy możemy spodziewać się kolejnych kooperacji?

"Czemu nie?!"

Materiał powstał przy współpracy z Burda Media
d3oo05r

Podziel się opinią

Share
d3oo05r
d3oo05r