Bolzano - stolica Górnej Adygi. Pnące się ku górze winnice, czyste i orzeźwiające powietrze, majestatyczne Dolomity oraz tętniący życiem ośrodek miejski. Najważniejsze miasto włoskiego południowego Tyrolu, pomost łączący włoskojęzyczny Trydent z niemieckojęzyczną Górną Adygą. Ta typowo tyrolska miejscowość przez wieki była miastem targowym i przystankiem na szlakach handlowych wiodących przez dolinę.
Z rąk do rąk
Od czasów średniowiecza toczyły się spory o władzę nad Bolzano pomiędzy książętami Tyrolu a biskupami Trydentu. Do 1919 roku panowanie nad regionem przechodziło z rąk do rąk: Habsburgów, Bawarczyków, Tyrolczyków z Austrii, później z Włoch i ponownie z Austrii. Po pierwszej wojnie światowej na mocy traktatów pokojowych region ten ponownie trafił w granice Włoch i tak jest do dziś. Mieszka tu prawie sto tysięcy mieszkańców, z których prawie siedemdziesiąt procent posługuje się językiem niemieckim, pozostali używają włoskiego, a cztery procent mówi w archaicznym języku ladyńskim (retoromańskim).
Rzeźby i krużganki
Życie miasta koncentruje się na Piazza Wather. Warto więc wstąpić do jednego z gwarnych ogródków na miejscowe cappuccino. Pośrodku placu zwraca uwagę posąg trubadura, Waltera von der Vogelweide. Katedra na skraju placu, wzniesiona na przełomie XIV i XV wieku, zbombardowana w czasie drugiej wojny światowej, a następnie odrestaurowana, wyróżnia się mozaikowym, wzorzystym żółto-zielonym dachem oraz misternie rzeźbioną kampanilą. Warto też zwrócić uwagę na „Winne drzwi”, pokryte rzeźbami postaci krzątających się wśród winorośli. XIV-wieczny kościół Franciszkanów przy Via des Francescani, wyrzeźbiony przez Hansa Klochera, słynie z drewnianego ołtarza oraz wytwornych, pokrytych freskami krużganków pochodzących z tego samego okresu.
Kilka przecznic na zachód od Piazza Walther znajduje się Chiesa dei Domenicani – kościół Dominikanów i klasztor. Na murach zaniedbanych, ale wartych uwagi krużganków w oprawie gotyckich maswerków umieszczono freski przedstawiające życie XV-wiecznego dworu. Pod zdobionym gwiazdami sklepieniem Cappella di San Giovani (Kaplica Świętego Jana), zbudowanej na początku XIV wieku, zachowały się freski ze szkoły Giotta. Na Piazza Erbe, gdzie codziennie odbywa się targ owocowo-warzywny, warto zwrócić uwagę na XIX-wieczne arkady.
Gość z epoki brązu
W zachodniej części Bolzano mieszczą się najważniejsze muzea Górnej Adygi, z najsłynniejszym Museo Archeologico. Główną jego atrakcją jest „człowiek z lodu”, pieszczotliwie nazywany Ötzim, czyli doskonale zachowana mumia mężczyzny z wczesnej epoki brązu, znaleziona w 1991 roku w Alpach Ötztalskich. Można ją oglądać tylko przez szybę zamrażalnika zapewniającego warunki identyczne z tymi, w jakich została odnaleziona. Liczący ponad pięć tysięcy lat mężczyzna, jego ubranie i znalezione przy nim przedmioty dostarczają nieocenionych informacji na temat zamierzchłej przeszłości.
Piętnasty ośmiotysięcznik
Na szczególną uwagę zasługuje nowo otwarte Muzeum Alpinizmu – Messner Museum Firmian. Jest to jeden z projektów dążących do uczynienia z Bolzano alpinistycznej stolicy Europy. Słynny włoski alpinista Reinhold Messner, pierwszy człowiek, który, zdobywając czternaście ośmiotysięcznych himalajskich szczytów, sięgnął po Koronę Himalajów, w czerwcu 2006 roku w zamku Sigmundskron (po włosku Firmiano) otworzył kolejny, czwarty obiekt tworzacy Messner Mountain Museum (MMM). Przedsięwzięcie ma obejmować pięć ośrodków, z których cztery znajdują się w południowym Tyrolu, a jeden w powiecie Belluno. Każde muzeum jest poświęcone odrębnej tematyce dotyczącej historii, obyczajów, sztuki i kultury gór. Muzeum Firmiano, związane z historią górskich wspinaczek, jest też miejscem spotkań alpinistów z całego świata oraz ośrodkiem administracyjnym całego projektu MMM.
Trasa dla zwiedzających obejmuje również tereny położone wokół zamku Firmiano, skąd rozpościera się przepiękna panorama na Bolzano. Natomiast z górującej nad okolicą skały o porfirowej strukturze, stanowiącej element dominujący w krajobrazie okolic, roztacza się niezapomniany widok na masyw Texel i Alpy Ötzal na zachodzie oraz pełen majestatu szczyt Monte Sciliar/Schlern na wschodzie. Sam Messner nazywa swój projekt piętnastym ośmiotysięcznikiem i jego realizacja z pewnością będzie zachętą do odwiedzenia Bolzano – miasta pretendującego do miana kulturalnej stolicy Europy w 2019 roku – i jego dodatkową atrakcją.
Miejsce sportów
W Bolzano i okolicy nieskończona jest liczba dróg wspinaczkowych. Ośrodki narciarskie położone w okolicach najwyższego szczytu Tyrolu Południowego – Ortler – zapewniają amatorom białego szaleństwa doskonałe warunki do jazdy aż do pierwszych dni maja. Miasto gości co roku liczne imprezy sportowe o najwyższej randze: między innymi supergigant i zjazd mężczyzn w Val Gardena, slalom gigant mężczyzn zaliczany do punktacji Alpejskiego Pucharu Świata, zawody Snowboardowego Pucharu Świata w Valle Anterselva oraz międzynarodowe zawody w narciarstwie biegowym Gran Fondo „Dobbiaco – Cortina”. Tutaj wychowywały się największe sławy sportu. Południowy Tyrol to miejsce różnorodnych atrakcji, z których większość związana jest z górami – jak mówią – najpiękniejszymi na świecie.
Źr_ ódło: Katarzyna Cegłowska / Poznaj Świat _
