Czy uratujemy żubry?

Początek XX wieku okazał się śmiertelnie niebezpieczny dla kilkunastu gatunków zwierząt żyjących często w bardzo oddalonych od siebie zakątkach świata. Polski żubr o mały włos nie zniknął na zawsze z powierzchni Ziemi.

Ponad 2000 lat temu żubry królowały w Europie. Zamieszkiwały puszczę od Wysp Brytyjskich, aż po Syberię. Dziś ostatni prastary las niziny europejskiej - dom żubrów, rozciąga się na polsko-białoruskiej granicy. Już w połowie XIX, w konsekwencji masowej wycinki drzew w Europie, a także popularnych polowań pozostało zaledwie 1800 zwierząt tego gatunku, wszystkie zamieszkiwały Białowieżę. Następne 100 lat było dla Polski dramatycznym okresem historycznym, a żubry stały się jedną z jego ofiar.

Prawie 4 lata od śmierci ostatniego żubra, naukowcom udało się odnaleźć w ogrodach zoologicznych oraz w prywatnych posiadłościach w Szwecji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, a także Polsce w sumie 54 żyjące żubry. Dzięki tym poszukiwaniom rozpoczęto projekt przywracania żubrów w Puszczy Białowieskiej. Wybuch II Wojny Światowej mógł na zawsze pogrzebać szansę żubrów.

Trudno o większą zgodność między najstraszniejszymi dyktatorami Europy XX wieku- Hitlerem i Stalinem, niż sprawa polskich żubrów. Zarówno Rosjanie okupujący ten region na początku wojny, jak i Niemcy, którzy podbili go w trakcie, zadecydowali o pełnej ochronie dla tego gatunku. Za polowanie na żubry groziła nawet kara śmierci. Wojnę zdołały przeżyć 24 zwierzęta.

Żubry, które można spotkać w Puszczy Białowieskiej, należą do podgatunku nizinnego, _ _Bison bonasus bonasus. Są to jedni z ostatnich przedstawicieli tej czystej linii. Tylko tutaj żyje ich większa, licząca ponad sto osobników grupa.

Poza Białowieżą duże stada żubrów występują jeszcze w Bieszczadach i na Ukrainie, są to jednak kuzyni naszego "króla puszczy" z mieszanego podgatunku nizinno-kaukaskiego.

Żubr jest symbolem Białowieskiego Parku Narodowego. W stanie dzikim żył w puszczy od zawsze aż do pierwszej wojny światowej, podczas której został wybity. Nieliczne osobniki, które ocalały w ogrodach zoologicznych, zostały rozmnożone i przywrócone puszczy.

O Białowieskim Parku Narodowym można powiedzieć, że jest to jedyny i ostatni w Europie obszar pierwotnego lasu, przedwiekowa dzika puszcza. Jednak ani klimat, ani bardzo umiarkowana żyzność gleby nie wystarczają do wyjaśnienia tego fenomenu przyrodniczego.

Żubr, największy polski ssak, mimo starań przyrodników, może w przyszłości wyginąć. Zamieszkuje on Puszczę Białowieską, jedną z najważniejszych ostoi "króla puszczy".