Fascynujący Ostrów Tumski

Ostrów, zwany od powstałej tu później katedry Tumskim, to kolebka i religijne centrum Wrocławia. W roku 1000 Bolesław Chrobry założył tutaj biskupstwo. Zasypanie w 1824 roku odnogi Odry sprawiło, że Ostrów pozostał wyspą już tylko z nazwy.

Ulica ta została wytyczona w swoim obecnym biegu w drugiej połowie XIII wieku. Dotychczasową chaotyczną zabudowę tej części wyspy zastąpiono wówczas nowymi budynkami, których rozmieszczenie zostało podporządkowane jednolitemu schematowi urbanistycznemu. Dziś stoją przy niej głównie domy duchowieństwa katedralnego i kolegiaty świętokrzyskiej, w większości pochodzące z XVI–XVII wieku i często przebudowywane w późniejszym okresie. W niektórych z nich zachowały się renesansowe i barokowe portale, kartusze herbowe i łacińskie inskrypcje. Najciekawsze późnorenesansowe budynki, z numerami 5, 7 i 9, należały do kolegiaty św. Krzyża, której kanonikiem był m.in. Mikołaj Kopernik (w latach 1503–1538). Po drugiej stronie ulicy stoi niewielki kościół Świętych Piotra i Pawła, wzmiankowany w 1175 roku jako dar komesa Mikory dla cystersów lubiąskich. Obecna gotycka świątynia została wzniesiona w XV wieku. Jej ozdobą jest gotycki Tryptyk Opłakiwania z ok. 1480 roku.

Kościół ma w nawie gwiaździste sklepienie wsparte na zrekonstruowanym centralnym filarze. W 1928 roku przebito wejście do kościółka z korytarza sąsiedniego barokowego budynku Orphanotrophaeum. Ten sierociniec został zbudowany przed 1715 rokiem przez Johanna Blasiusa Peintnera dla szlacheckich dzieci obojga płci, a dziś mieści rozmaite instytucje kościelne. Fundatorem budowli o pałacowej architekturze był biskup Franz Ludwig von Pfalz-Neuburg – w dowód wdzięczności podopieczni sierocińca, ubrani w specjalne uniformy, co dzień chodzili do katedralnej kaplicy modlić się za duszę biskupa-filantropa. Jego herb umieszczono na architrawie, wygiętym ponad oknami piętra.

Na placu przed kolegiatą świętokrzyską stoi największy barokowy monument Wrocławia *– odsłonięty w 1732 roku *pomnik św. Jana Nepomucena. Zaprojektował go jezuita Christophorus Tausch. Reliefy na cokole opowiadają historię życia świętego męczennika – strażnika tajemnicy spowiedzi świętej, który w 1393 roku z rozkazu króla czeskiego został utopiony w Wełtawie. Autorami znakomitych rzeźb są Johann Georg Urbański i Johann Albrecht Siegwitz.

Pod numerem 11, za ozdobną bramą z kutego żelaza (zamontowaną tu po 1945 r.), znajduje się poprzedzony paradnym dziedzińcem Pałac Arcybiskupi. Klasycystyczny dom, wybudowany jako siedziba zwierzchnika kapituły katedralnej w 1792 roku według projektu Johanna Gottfrieda Kruga i Karla Gottfrieda Geisslera, obecną funkcję pełni od 1945 roku. Dziś rezyduje w nim metropolita wrocławski.

Z kolei pod numerem 15 stoi dawny pałac biskupi, mieszczący obecnie siedzibę Kurii Arcybiskupiej i Papieskiego Fakultetu Teologicznego. Ten klasycystyczny, czteroskrzydłowy gmachy, wzniesiony został w 1759 roku na zgliszczach poprzednio stojącego tu budynku, strawionego pożarem. Zbudowano go z użyciem wcześniejszych, pamiętających średniowiecze murów. Ma dwa okazałe portyki wejściowe: w fasadzie i od strony dziedzińca. Skrzydła południowe i wschodnie (dobudowane w latach 1766–1769) zaprojektował Karl Gotthard Langhans, a północne – po kolejnym pożarze w 1791 roku – dokończył Karl Gottfried Geissler w 1802 roku.

Wrocławska katedra to ceglana, gotycka bazylika o długości 68 m. Jej bogato dekorowane wieże zachodnie razem z iglicami mają 91 m wysokości, co czyni je najwyższymi w mieście.

4 Gotycka płyta nagrobna Władysława, biskupa włocławskiego i księcia legnickiego (zm. 1398). W narożach znajdują się herby: śląski, polski, legnicki i piastowski.

5 Kaplica Najświętszego Sakramentu, ufundowana w 1672 roku przez biskupa Johannasa Brunettiego, zbudowana przez Domenico Rossiego, jest jedną z pierwszych barokowych na Śląsku. W jej wnętrzu znajdują się liczne groby biskupie.

6 Kaplica św. Kazimierza Jagiellończyka. Na jej ścianach znajduje się epitafium ks. infułata Karola Milika (zm. 1976) pierwszego polskiego administratora wrocławskiej diecezji po wojnie, oraz epitafium kardynała Bolesława Kominka (zm. 1974).

*7 Kaplica św. Jadwigi Śląskiej *z 1379 roku została poddana barokizacji w roku 1713. W ołtarzu znajdują się relikwie papieża Piusa XII. Na ścianie epitafium Bonawentury Hahna (zm. 1596).

*8 Kaplica św. Stanisława *epitafium dziekana katedry, hr. Leopolda Sigismunda von Franckenberga (zm. 1731) – fundatora ambony, figur Ojców Kościoła i Kaplicy Zmarłych.

*9 Kaplica św. Józefa *zbudowana w 1397 roku, z fundacji biskupa Wacława legnickiego, jest obecnie najstarszą z kaplic katedry. Wykonany w 1715 roku ołtarz projektował zapewne Johann Bernhard Fischer von Erlach.

*10 *Wejście do zakrystii zdobi *portal *z 1517 roku, pierwsze dzieło renesansu na Śląsku. W tympanonie znajduje się scena ścięcia głowy św. Janowi Chrzcicielowi, z klęczącą postacią fundatora portalu, biskupa Jana Turzo.

11 Obok zakrystii znajduje się nagrobek biskupa Sebastiana von Rostock (zm. 1671) z jego popiersiem w krzewie róż, co stanowi aluzję do nazwiska zmarłego.

12 Kaplica Mariacka *(1345–1369) ma pośrodku nagrobek z leżącą rzeźbą jej fundatora – biskupa Przecława z Pogorzeli (zm. w 1376), przedstawionego też na jednym ze zworników sklepienia. U schyłku gotyku powstała *płyta nagrobna biskupa Johanna Rotha (zm. 1506), odlana z brązu w sławnym warsztacie Petera Vischera w Norymberdze, oraz chrzcielnica (z 1516 r.). Barok reprezentują ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej (z 1722 r.), boczne ołtarze Męki Pańskiej (z 1691 r.) i Świętej Rodziny (z 1704 r.) oraz epitafia.

13 Figura św. Jana Nepomucena. Została wykonana w 1704 roku i jest najstarszą na Śląsku figurą tego popularnego czeskiego świętego.

14 Epitafium sufragana Johanna Balthasara Liescha von Hornau (zm. 1661), powstał w 1715 roku, z popiersiem wykonanym prawdopodobnie przed 1661 rokiem w rzymskim warsztacie Algardiego.

15 Nagrobek Petera Gebauera (zm. 1646). Rzeźba przedstawia tego wybitnego kaznodzieję stojącego na ambonie.

16 Kaplica św. Jana Chrzciciela, powstała w 1408 roku. W roku 1517 przebudowano ją na kaplicę biskupa Jana Turzona (zm. 1520), którego leżąca figura z nagrobka naśladuje pomniki wawelskie.

17 Przy wejściu na wieżę znajdują się średniowieczne freski przedstawiające męczeństwo rzymskich legionistów oraz św. Urszuli i jej towarzyszek, napadniętych przez Hunów na Renie pod Kolonią, w drodze powrotnej z pielgrzymki.

18 *Alabastrowa *figura Najświętszej Marii Panny z Dzieciątkiem, stojąca w obejściu, wyrzeźbiona została w 1854 roku przez Karla Steinhäusera w związku z ogłoszeniem dogmatu o Niepokalanym Poczęciu.

19 Kaplica Zmartwychwstania (dawniej Zmarłych), została wzniesiona w 1749 roku.

W roku 1470 mistrz Erazm przyjął zamówienie na statuę św. Wincentego dla wrocławskiej katedry. Pewnego wieczoru rzeźbiarz zasłabł na ulicy. Pomógł mu chłopiec ze zdeformowanymi nogami, noszący imię Michał. Z wdzięczności mistrz Erazm nauczył go rzeźbić i wkrótce powierzył mu wykonanie figury św. Wincentego. Ostatniej nocy przed oddaniem dzieła Michał modlił się, by mistrz zaakceptował dzieło. Gdy zasnął, wydawało mu się, że święty Wincenty dotyka jego nóg. Kiedy wyskoczył z łóżka, okazało się, że u dołu figury zamiast kamiennych nóg znajdują się rzeźbione fałdy stroju, a on sam stoi na zdrowych nogach. Dziś legendarna figura stoi przy południowym wejściu do katedry.

Pierwszą katedrę we Wrocławiu *wzniesiono w roku 1000 w związku z ustanowieniem w tym mieście biskupstwa. Sto dwadzieścia lat po zniszczeniach najazdu czeskiego z 1038 roku *biskup Walter z Malonne zaczął budować romańską bazylikę, z której do naszych czasów przetrwały nieliczne fragmenty architektoniczne i rzeźbiarskie oraz krypta. Po inwazji Mongołów *w 1241 roku na miejscu poprzedniej świątyni powstała w dwóch etapach nowa, większa katedra, która przetrwała do dziś. W latach 1244–1272, z inicjatywy *biskupa Tomasza I, zbudowano prosto zamknięte prezbiterium z obejściem i dwie wieże wschodnie – pierwszą w pełni gotycką budowlę w Polsce. Dalsze prace podjęto dopiero na początku XIV wieku, wyprowadzając korpus nawowy z potężnymi wieżami zachodnimi (wznoszone do 1580 r.).

Budowę świątyni zakończył biskup Przecław z Pogorzeli (1341–1376), wystawiając kaplicę Mariacką, w której został pochowany. Modernizację wnętrza w stylu barokowym przeprowadzono głównie za rządów dwóch mecenasów sztuki: biskupa Friedricha von Hessen-Darmstadt (1671–1682) i Franza Ludwiga von Pfalz-Neuburg (1683-1732). Podczas tych prac m. in. zastąpiono średniowieczne ołtarze nowymi, kamiennymi. W latach 1873–1875 przeprowadzono pod kierunkiem Karla Lüdeckego prace restauratorskie, połączone z modną wówczas regotyzacją. Pierwszy etap odbudowy zniszczonej w 70% świątyni po II wojnie światowej zakończono w 1951 roku. Czterdzieści lat później na kikutach wież zamontowano iglice, stylizowane na gotyckie (proj. Edmunda Małachowicza).

Portyk zachodni, osłaniający główne wejście do katedry z rzeźbionymi drzwiami, został zbudowany w latach 1465–1468 przez mistrza Hansa Bertholda, który wykorzystał do jego dekoracji fragmenty starszych kolumn i rzeźb. Przed piętrowym portykiem północnym, mieszczącym tzw. chór królewski, ogłaszano w średniowieczu wyroki sądu biskupiego. Nieopodal usytuowana jest kapliczka z kopią romańskiej rzeźby św. Jana Chrzciciela – patrona katedry (oryginał z XII wieku znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym). W nawie głównej przy pierwszych filarach stoją barokowe pomniki biskupów Nankiera i Gotfryda, wykonane w 1732 roku przez Johanna Georga Urbańskiego. Ten sam artysta w 1723 roku wyrzeźbił dekoracje ambony z figurą Ecclesii (Kościoła) na baldachimie, a kilka lat później również figury Ojców Kościoła: św. Hieronima i św. Grzegorza, ustawione na balustradzie prezbiterium.

Przy filarach przed prezbiterium usytuowane są wykonane w okresie barokizacji świątyni ołtarze Matki Boskiej i św. Wincentego. W tym pierwszym znajduje się włoski obraz Matki Boskiej Wniebowziętej – dar papieża Klemensa XI dla Aleksandra Sobieskiego. Z kolei w ołtarzu św. Wincentego umieszczono odlaną z brązu w 1614 roku manierystyczną płaskorzeźbę sławnego niderlandzkiego artysty Adriana de Vriesa, przedstawiającą męczeństwo przypalanego na ruszcie świętego.

Zniszczone w 1945 roku organy *zastąpiono zmontowanymi z instrumentów pochodzących z Hali Stulecia i kościoła ewangelickiego na Sępolnie. Obecny ołtarz główny – gotycki poliptyk, wykonany w 1522 roku – pochodzi z Lubina. W centralnym polu znajduje się *płaskorzeźba z Zaśnięciem Najświętszej Marii Panny, po bokach przedstawienia Pasji Chrystusa, a w zwieńczeniu figura Madonny z Dzieciątkiem oraz statuy świętych. Dębowe, manierystyczne stalle, wykonane przez Franza Zellera w 1665 roku, pochodzą z kościoła zakonu Norbertanów.

Na płaskorzeźbach zaplecków przedstawiony jest żywot świętego, którego imieniem ochrzczono zgromadzenie. Nawy boczne otwierają się na gotyckie kaplice z barokowymi ołtarzami z marmuru, których wypalone w 1945 roku obrazy zastąpiono nowymi, a spalone rzeźby – pochodzącymi z innych świątyń.

Nad wejściem znajduje się popiersie fundatora, potomka św. Elżbiety Turyńskiej, Friedricha von Hessen-Darmstadt – dzieło Giovanniego Lorenza Berniniego. Jego uczniowie są twórcami rzeźb we wnętrzu kaplicy: Ercole Ferrata wykonał figurę patronki kaplicy w ołtarzu głównym, a Domenico Guidi – ustawiony naprzeciw niej nagrobek z klęczącą figurą biskupa w towarzystwie personifikacji Prawdy depczącej Herezję (aluzja do konwersji tego duchownego na katolicyzm w 1636 r.) oraz Wieczności z wężem zjadającym własny ogon. W eliptycznej kopule wymalowano glorię św. Elżbiety. Na ścianach widnieją sceny śmierci i pogrzebu św. Elżbiety. Autorem fresków jest Giacomo Scianzi, autor ogólnego projektu kaplicy, w której tak doskonale zintegrowano różne dziedziny sztuki.

*21 Kaplica Elektorska *wzniesiona w latach 1716–1724 przez architekta cesarskiego dworu w Wiedniu Johanna Bernharda Fischera von Erlach, nawiązuje kompozycją do słynnej poprzedniczki – kaplicy Elżbietańskiej. Olśniewający złoceniami ołtarz jest dziełem wybitnego praskiego rzeźbiarza Ferdinanda Maximiliana Brokoffa, który nadał mu oryginalną postać Arki Przymierza, ustawionej między figurami Mojżesza i Aarona. Dekoracji dopełniają freski w eliptycznej kopule, pędzla Włocha Carla Carlonego, z dramatyczną sceną Strącenia Aniołów.

Na ścianach bocznych znajdują się olejne obrazy Johanna Franza de Backera z Antwerpii, przedstawiające Ostatnią Wieczerzę i jej starotestamentowy odpowiednik – Ofiarę kapłana Melchizedecha. Rzeźby nad portalami przypominają o czterech rzeczach ostatecznych: Śmierci, Sądzie Ostatecznym, Niebie i Piekle. Kaplica została ufundowana przez szwagra ówczesnego cesarza – biskupa Franza Ludwiga von Pfalz-Neuburg i jest miejscem jego spoczynku. Naprzeciw ołtarza znajduje się jego epitafium z portretem namalowanym w 1775 roku przez Johanna Franza Feldera.

Ta późnoromańska budowla, wzniesiona w latach 20. XIII wieku, jest najstarszą wrocławską świątynią, która zachowała się do dziś w pierwotnej postaci. Jednonawowa z dwudzielnym łukiem tęczowym prezbiterium, ma romański portal, okna i arkadowy fryz.

Pod koniec XIX wieku na wschód od katedry wzniesiono zespół neogotyckich budowli Seminarium Duchownego oraz klasztorów sióstr Maryi Niepokalanej i Szarytek Św. Elżbiety wraz ze zniszczonym w 1945 rokiem szpitalem, oskrzydlający nowo powstały pl. Katedralny, na którym w roku 2000 stanęła kolumna Chrystusa Króla.

Zbiory, które złożyły się na otwarte w 1903 roku muzeum, przechowywano początkowo w pomieszczeniach gotyckiego Domu Kapituły (pl. Katedralny 17). Archiwum i zbiory biblioteki katedralnej już w 1517 roku liczyły 500 tomów. W roku 1889, dla pomieszczenia powiększających się zbiorów, Joseph Ebers zbudował obok neogotycki gmach (ul. Kanonia 12–14). W 1995 roku przyłączono do kompleksu muzealnego barokową kamienicę z 1756 roku, stojącą przy placu Katedralnym 16. Bogata ekspozycja obejmuje wszystkie dziedziny sztuki sakralnej. Do najcenniejszych skarbów muzeum zalicza się m. in. Księga Henrykowska z 1270 roku, z pierwszym zdaniem zapisanym w języku polskim, najstarszy dzwon w Polsce (z 1300 r.) oraz drewniana gotycka szafa archiwalna z 1455 roku, fundacji kanonika Jana Paszkowicza.

W domu tym (przy pl. Katedralnym 17) niegdyś zbierała się wrocławska kapituła. W budynku przechowywano też archiwum i zbiory katedralnej biblioteki. W dwunawowej sali na pierwszym piętrze, ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym na dwóch słupach, urządzono stałą ekspozycję Muzeum Archidiecezjalnego.

Ogród założony został w latach 1811–1816 w miejscu likwidowanych fortyfikacji i zasypanej odnogi Odry, której reliktem są oczka wodne.

Na obszarze 7 ha można tu obecnie podziwiać ok. 8 tysięcy gatunków i odmian roślin, m. in. największe w Polsce kolekcje sukulentów oraz roślin wodnych i błotnych. Warto też obejrzeć model przekroju geologicznego niecki wałbrzyskiej z 1856 roku oraz Panoramę Natury, wykonaną w 1996 roku, obrazującą ewolucję flory i fauny przez ostatnie 600 mln lat.

Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego mieści się w gmachu z 1906 roku. Można w nim obejrzeć m. in. ok. 5 milionów spreparowanych okazów zwierząt (w tym wielu wymarłych gatunków), blisko pół miliona roślin i najliczniejszą w kraju kolekcję szkieletów.

Powstała w średniowieczu malownicza uliczka zaczyna się przy wsławionej legendą Bramie Kluszczanej (patrz s. 39).

Za Archiwum i Muzeum Archidiecezjalnym zakręca, by prowadzić wzdłuż Ogrodu Botanicznego i budynku Muzeum Botanicznego z 1888 roku. Stąd, w kierunku ulicy Kapitulnej, wytyczonej w XIV wieku, roztacza się widok na katedralną Kaplicę Zmarłych. Narożną kamienicę pod numerem 9, z figurką św. Bonifacego we wnęce, wzniósł w 1875 roku budowniczy Karl Buhl, z rodziny współwłaścicieli firmy Buhl & Pohs produkującej od XIX wieku wyposażenia śląskich kościołów. Obok tarasu kawiarni nowo wybudowanego Domu Jana Pawła II uliczka dochodzi do kolegiaty świętokrzyskiej.

Kościół św. Krzyża i św. Bartłomieja 9* *
Dwupoziomowa gotycka świątynia na planie krzyża ufundowana została w 1288 roku przez Henryka IV Prawego (zm. 1290), jako symbol pojednania księcia z biskupem Tomaszem II. Najstarszą częścią kościoła jest prezbiterium z końca XIII wieku, do którego w pierwszej połowie XIV wieku dobudowano ramię poprzeczne (transept), oraz halowy korpus, sklepiony gwiaździście w nawie głównej i dziewięciopolowo w bocznych. Między korpusem i ramionami transeptu wznoszą się ukończone w XV wieku wieże; południowa w 1484 roku zwieńczona 69-metrową iglicą, wykonaną przez mistrza Stephana z Miśni.

W nawie północnej zachował się tympanon fundacyjny z przedstawieniem tzw. Tronu Łaski, przy którym klęczą książę Henryk IV i jego żona Matylda. Nagrobek Henryka IV Prawego, który stał w prezbiterium, oraz rzeźby świętych z barokowego ołtarza głównego, wykonane przez Thomasa Weissfelda, są dziś ozdobą wrocławskiego Muzeum Narodowego. Obecny późnogotycki ołtarz główny przeniesiono w 1927 roku z Przecławia koło Szprotawy. W transepcie znajduje się renesansowa płyta nagrobna kanonika Stanislausa Sauera (zm. 1535), stojące tam potężne ołtarze są pozostałością niegdyś bogatego barokowego wyposażenia świątyni. W dolnym kościele św. Bartłomieja zachował się zespół zworników o treściach związanych z fundacją kościoła.

Wzniesiony ok. 1000 roku w stylu romańskim, do roku 1149 pełnił funkcję kaplicy zamkowej, którą przebudowano w ostatniej ćwierci XIII wieku, po przeniesieniu siedziby Piastów na lewy brzeg Odry. Kościółek ma ośmioboczną nawę z zamkniętym trójbocznie prezbiterium; w górnej kondygnacji nie dokończono empory, która miała zostać nadwieszona na przyporach (ich potężne podstawy wyeksponowano na zewnątrz budynku w 1968 r.). Stojący przed nim granitowy pomnik papieża Jana XXIII – dzieło Ludwiki Nitsch z 1968 roku – upamiętnia autora encykliki Pacem in terris papieża, który zatwierdził polską administrację kościelną na Ziemiach Odzyskanych.

Herb Wrocławia *został ustanowiony w 1530 roku przez *króla Ferdynanda I Habsburga, a zatwierdził go cesarz Karol V. W jego tarczy sercowej przedstawiono ściętą głowę św. Jana Chrzciciela na misie – patrona miasta i katedry. W otaczających ją czterech polach znajdują się: czeski lew w koronie (symbolizujący zwierzchność królestwa Czech nad miastem), orzeł śląskich Piastów z rozpiętym między skrzydłami półksiężycem (symbol księstwa piastowskiego), popiersie św. Jana Ewangelisty (patrona rajców miejskich i kaplicy ratuszowej) na odwróconej koronie oraz pierwsza litera imienia legendarnego założyciela Wrocławia, tudzież łacińskiej nazwy miasta: „W”. Herb ten był dwukrotnie zmieniany: pierwszy raz w okresie III Rzeszy, a po raz drugi za PRL-u. W 1990 roku decyzją władz miejskich powrócono do jego pierwotnej formy.

Podziwiając białe kararyjskie marmury rzeźb w kaplicy Elżbietańskiej, mało kto zdaje sobie sprawę, że te wspaniałe dzieła sztuki omal nie trafiły do Afryki. Ich fundator, kardynał Fryderyk von Hessen-Darmstadt, nawrócony protestant i hojny mecenas sztuki, który ściągnął do miasta dzieła najwybitniejszych ówczesnych artystów, nie zobaczył tych rzeźb, zmarł bowiem przed ich ukończeniem. W 1699 roku rzeźby drogą morską wyruszyły z Wiecznego Miasta do Wrocławia. Na wysokości Portugalii statek z dziełami sztuki został zaatakowany przez afrykańskich piratów, którzy wycięli w pień wszystkich członków załogi i zagarnęli ładunek.

Na szczęście, gdy uciekali w kierunku Afryki, piratów pokonał angielski okręt wojenny. Wyspiarze powiesili rabusiów, a przesyłkę skierowali w dalszą drogę do Wrocławia.

Pewien poczciwy chłop, żarłok jakich mało, stracił ukochaną żonę, która potrafiła mu przyrządzić jego ulubione kluski śląskie tak smacznie jak nikt inny. Nie mógł jej odżałować. Pewnego dnia, po targu, na który przybył do Wrocławia, srodze zmęczony usiadł koło kościoła św. Idziego i zasnął. Przyśniła mu się żona, gdyż jego smutek zakłócał jej wieczną szczęśliwość. Ocknął się nagle i zdumiony ujrzał przed sobą talerz pysznych klusek z wędzonką. Kiedy zjadł już niemal wszystko, postanowił, że ostatnią kluskę zostawi sobie na pamiątkę tego wydarzenia. Ta jednak uciekła mu z łyżki, potoczyła się na łuk bramy łączącej kościół z domem kapituły i przywarła do niego, po czym skamieniała. Odtąd brama ta zwana jest Kluszczaną.

Henryk IV zwany Prawym *(Probus), prawnuk *św. Jadwigi, ostatni z książąt piastowskich, który miał szansę zjednoczyć Polskę pod swoim berłem, ślubował wybudować we Wrocławiu kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja – patrona rodziny. Jednak podczas robienia wykopów pod fundamenty świątyni znaleziono korzeń w kształcie krzyża z Chrystusem, obok którego klęczały dwie postacie. Biskup Wrocławski Tomasz II orzekł, że jest to cudowny znak, i że w związku z tym kościół powinien nosić wezwanie świętego Krzyża. Aby dotrzymać ślubów, i jednocześnie zadośćuczynić woli biskupa, książę zadecydował się na wzniesienie budowli dwupoziomowej. Niezwykły korzeń, który odmienił losy budowy, można do dziś oglądać w Muzeum Archidiecezjalnym.

Seria: Miasta dla ciekawych
Tytuł: Wrocław
Autor: Beata Lejman