Gujana: kraina gigantów

Ocean wszechogarniającego betonu, dymiące kominy, hałas klaksonów, nieprzebrane tłumy ludzi żyjących w ciągłym biegu. Tak wygląda codzienność i środowisko „naturalne” typowego mieszczucha z Zachodu. Na szczęście są na naszej planecie dziewicze obszary, które wciąż olśniewają bogactwami fauny i flory. Takim miejscem jest np. Gujana. Nie wiadomo jednak, jak długo jeszcze utrzyma się taki stan rzeczy, zważywszy na coraz bardziej agresywną politykę wielkich kompanii zajmujących się wycinką drewna w tym, jak i innych krajach .

pw/if

Położona w północnej części * Gujana* pod względem powierzchni jest tylko nieco mniejsza od Wielkiej Brytanii. Co ciekawe, na tym bądź co bądź dużym obszarze mieszka niecałe 800 tys. osób. To mniej więcej tyle, ile w przybliżeniu liczy sobie Kraków. Gęstość zaludnienia Gujany wynosi niecałe 4 osoby na km², a skupiska ludzkie występują przede wszystkim w strefie nadbrzeżnej Atlantyku. Powód jest prosty – 85 proc. państwa zajmują lasy tropikalne. Im dalej na południe, tym stają się one dziksze i bardziej nieprzystępne.

Na tereny te można dostać się jedynie gęstą siecią rzek, z których największa to Essequibo. Tak też uczyniła pionierska ekspedycja przyrodników i filmowców pod koniec 2007 roku. W jej składzie byli m.in. operatorzy od „przyrody” Gordon Buchanan i Justine Evans. Znany doskonale widzom *Animal Planet *przyrodnik, alpinista i człowiek od zadań specjalnych Steve Backshall. Na czele wyprawy stał zaś entomolog dr George McGavin, który prowadził zaimprowizowane laboratorium.

Oprócz uwiecznienia na przysłowiowej taśmie unikalnego piękna i bogactwa naturalnego gujańskiej dżungli, celem wyprawy było skatalogowanie występujących tam gatunków zwierząt, także tych dotąd nieznanych. Raport z całego przedsięwzięcia miał być następnie przedstawiony prezydentowi kraju wraz z apelem, aby nie dopuścił do przetrzebienia tego wyjątkowego miejsca, pełniącego – podobnie jak Amazonia – rolę zielonych płuc świata.

Określenie „wyjątkowe miejsce” wydaje się jak najbardziej trafne. Nie tylko ze względu na zróżnicowanie i ilość gatunków zwierząt występujących w Gujanie, ale także rozmiary czołowych drapieżników. Nie bez przyczyny państwo to nazywane jest „krainą gigantów”. Szczyt tamtejszej piramidy pokarmowej zajmuje m.in. kajman czarny. Jest to zarówno największy przedstawiciel rodziny aligatorów na świecie, jak i największy drapieżnik na całym kontynencie południowoamerykańskim. Osobniki tego gatunku potrafią mierzyć bowiem 6,5 metra, a ich waga dochodzi do 1000 kg.

Innymi niezwykle skutecznymi zwierzęcymi „zabójcami”, którzy upodobali sobie gujańskie rzeki, są anakondy i ariranie. Anakondy to najcięższe węże na świecie – ważą do 250 kg. Ich długość jest jeszcze bardziej imponująca, gdyż dochodzi nawet do 9 metrów. Z kolei dwumetrowe ariranie to największe wydry na świecie. Te wodne ssaki, nazywane często „rzecznymi wilkami”, rozmiarem trzykrotnie przewyższają swoich europejskich kuzynów. Główny składnik ich diety stanowią ryby, w tym groźnie wyglądające duże piranie carne.

Oprócz wspomnianych piranii w wodach gujańskich rzek można spotkać i inne przerażające gatunki ryb słodkowodnych. Wystarczy wymienić choćby Payarę. Oprócz rzędu centymetrowych zębów po bokach, ma ona dwa ogromne, wyrastające z dolnej szczęki kły. Nic zatem dziwnego, że przylgnęła do niej nazwa „ryby-wampira”. Innym rzecznym „potworem”, choć o znacznie mniejszych rozmiarach, jest pasożytnicza, żywiąca się krwią, wandelia. Opowieści o tym, że potrafi ona wpłynąć do dróg moczowych dużych ssaków, w tym ludzi, są jak najbardziej prawdziwe.

Największym ptakiem drapieżnym występującym na terenie Gujany jest należąca do rodziny jastrzębiowatych harpia wielka. Osiąga ona nawet metr wysokości, a rozpiętość jej skrzydeł dochodzi do 2,5 metra. W skład menu tego ptaka wchodzą m.in. małpy i leniwce. Wśród ssaków „królem dżungli” jest natomiast jaguar – największy kot na kontynencie południowoamerykańskim. Jego główną broń stanowią silne szczęki, którymi dosłownie miażdży czaszkę ofiary – najczęściej pekari, tapira czy kapibary.

Do innych ssaków-gigantów Gujany zalicza się także mrówkojad wielki. Mimo że nie ma on zębów, to doskonale radzi sobie ze zdobywaniem pożywienia dzięki długiemu na 50-60 centymetrów i lepkiemu językowi. Pozwala on mu upolować nawet do 30 tys. mrówek dziennie. Tamtejsze lasy tropikalne to miejsce, gdzie można ponadto spotkać największy na świecie gatunek pająka. Ptasznik Goliat, bo o nim mowa, osiąga średnicę do 30 cm. To mniej więcej tyle, ile ma duży talerz. Mimo swojej nazwy, stawonogi te rzadko polują na ptaki. Zdecydowanie preferują one jako posiłek żaby, węże, jaszczurki czy myszy.

Oprócz gujańskich „gigantów” członkom międzynarodowej ekspedycji udało się sfilmować i opisać setki innych, nie mniej fascynujących gatunków zwierząt oraz roślin. W tym wiele endemicznych i dotąd nieznanych. Dzięki umiejętnościom alpinistycznym Steve’a Backshalla możliwa była nie tylko eksploracja dżungli, ale także podstawy trzy razy wyższego od Niagary wodospadu Kaieteur. Oraz płaskiego, wznoszącego się na wysokość 2100 m n.p.m. szczytu góry Upuigma, leżącej w sąsiadującej z Gujaną Wenezueli.

_ _Jakie nieznane gatunki zwierząt odkrył zespół naukowców podczas dwóch wypraw - do Gujany i na wyspy Nowej Gwinei? Dowiesz się tego dzięki programom: „Ekspedycja Gujana” i „Ekspedycja Nowa Gwinea” na kanale Animal Planet. Emisja w czwartki o godz. 20.00.