Nieduża miejscowość położona 15 km na wschód od Jałty. Bardzo łatwo rozpoznać Gurzuf od strony morza: od północnego wschodu czuwa nad nim bowiem bryła Ajudahu, opisywanego poetycko przez Mickiewicza, a niedaleko przystani Artek wyrastają z morza dwie ostańcowe skałki, tzw. Adalary, o wysokości 35 i 48 m.
Gurzuf to modne i drogie letnisko z kamienistą, ale czystą plażą. Osobliwy, orientalny koloryt miasteczka, który zachował się do naszych czasów, przyciągał przez lata wielu artystów. Wąskie, kręte uliczki, zabudowane białymi domkami wspierającymi się na drewnianych słupach, z nieodłącznymi okiennicami i rzeźbionymi dekoracjami sprawiały, że bywali tu: Adam Mickiewicz (jest tu jego popiersie), Aleksander Puszkin, Maksym Gorki, Modest Musorgski, Fiodor Szałapin. Swoją daczę miał tu również Antoni Czechow. Ostatnimi czasy miasteczko znowu przyciąga „wielkich i bogatych”.
Malownicza jest zwłaszcza jego południowa część, gdyż górna, północna strona miasta jest niestety zeszpecona osiedlami blokowisk. Gurzuf jest też dobrym punktem wypadowym w masyw Roman-Kosz. Historia Gurzufu sięga VI w – bizantyjski historyk Prokop z Cezarei w traktacie O budowlach Justyniana już wtedy pisał o wybudowanej w tym miejscu twierdzy. Początkowo należała ona do Bizancjum, od VIII w. do królestwa Chazarów, a następnie do Tatarów. W XII w. arabski geograf Ibn-Idrisi określa ją jako kwitnące miasto nadmorskie. Taka była także później, gdy w XIV w. na mocy porozumienia przejęli ją Genueńczycy.
Z umocnień pozostało niewiele – na znajdującej się w centrum miasteczka Skale Genueńskiej natkniemy się jedynie na resztki murów obronnych. Twierdzę w XV w. zrujnowali Turcy, a dzieła zniszczenia dokończyli późniejsi mieszkańcy, wykorzystujący kamień z umocnień jako materiał budowlany.
Miejsca, które warto zobaczyć
Wąskie uliczki starego Gurzufu są ciasno otoczone wielkimi kompleksami sanatoryjnymi: sanatorium Gurzufskij oraz ośrodkiem młodzieżowym Artek (Артек [artiék], wyremontowany za 600 mln UAH) i zamkniętym dla postronnych ośrodkiem prezydenta Ukrainy.
Park Gurzufskij, pomnik sztuki ogrodowej z XIX w., o powierzchni 12 ha, 280 gatunków roślin (wstęp płatny, wejście z centrum, wyjść można także na wybrzeże, zwane Nábierieżna im. Púszkina). Dom Czechowa, mieszczący obecnie muzeum jego imienia (będące filią Jałtańskiego Muzeum Literatury), znajdziemy przy ul. Czechowa 4, na niewielkim przylądku u podnóża skały Dżenebes. Jest ono czynne codziennie w godzinach 10.00–18.00, bilet wstępu kosztuje 4 UAH, tel. 363005.
Muzeum Puszkina mieści się w domu eks-gubernatora Krymu, księcia Richelieu. Poeta zamieszkiwał w tym budynku w latem i jesienią 1820 r. W mieście znajdziemy także park Puszkina (Puszkinskij Park) leżący naprzeciw pijalni wód mineralnych, na terenie należącym do sanatorium Puszkino. Jest tu również platan Puszkina oraz grota Puszkina (na przylądku Suuk-Su), do której poeta często pływał łódką. Latem w budynku muzeum otwarte jest też zwykle Muzeum Figur Woskowych. Muzeum Kosmonautyki – na terenie kompleksu Artek, wstęp 6 UAH. Nad samym morzem znajduje się klasyczny dla kurortów krymskich deptak z kramami, budkami z daniami na wynos, atrakcjami „wesołomiasteczkowymi” i dość drogimi restauracjami.
_ Źródło: Bezdroża _
