Inkerman (in – pieczara, kerman – twierdza) to niewielka miejscowość u ujścia rzeki Czernej do Zatoki Sewastopolskiej. Już w VI w. pojawiły się na Monastyrskiej Skale pierwsze umocnienia wzniesione przez mieszkańców Bizancjum.
W epoce wczesnego średniowiecza (VIII–IX w.) powstał tutaj duży zespół religijny, na wzór podobnych, do dziś istniejących, w Grecji. W wydrążonych skałach zamieszkali mnisi – twórcy ikon, którzy zbiegli z Bizancjum w okresie ikonoklazmu (tj. obrazoburstwa – walk religijnych państwa z bogatymi klasztorami, których ofiarą padały głównie ikony i ich czciciele).
Nazwa twierdzy, Kalamita, pojawia się po raz pierwszy na morskich mapach Genueńczyków w XIV–XV w. Wówczas ochraniała ona handlowy port księstwa Mangupskiego – Awlitu, który wkrótce przejął nazwę od twierdzy. W XV w. na miejscu starych umocnień wzniesiono nowe. Podwładni despotatu Teodoro prowadzili w tych czasach ożywiony handel, z portu korzystał też Chanat Krymski. Przywożono tu niewolników zdobytych przez Tatarów na ziemiach polskich, rosyjskich i ukraińskich. Kalamita stała się poważnym konkurentem Kaffy.
W 1433 r. twierdzę zdobyli Genueńczycy, którzy rozgrabili i spalili miasto. Odbudowana, przeszła w 1475 r. w ręce Turków i to właśnie oni nadali jej nazwę Inkerman. Jeden z dyplomatów moskiewskich w 1635 r. pisał o Inkermanie: Mieszkają tu Turcy, Grecy, Ormianie. Dlatego, że do miasteczka morzem przypływają statki z różnych stron. W XVI–XVII w. Turcy przebudowali twierdzę, przystosowując ją do nowych zadań – aby móc wykorzystywać broń palną. Władali Inkermanem do XVIII w.
Dziś można tu obejrzeć wyłącznie ruiny – jedyne świadectwo świetności dawnej twierdzy. Aby dotrzeć do twierdzy z pociągu trzeba wysiąść na przystanku Inkerman I, przejść przez most, minąć przystanek autobusowy i stację benzynową, po czym, gdy ulica skręca w lewo, nie wspinając się pod górkę, skręcić w prawo ku przepustowi pod torami (zmotoryzowani zostawiają samochód przed nim).
Miejsca, które warto zobaczyć
Kompleks klasztorny (VIII–IX w.) znajduje się u stóp Monastyrskiej Skały. W skład klasztoru wchodziło 8 cerkwi, zarówno naziemnych, jak i podziemnych. Wśród nich była także największa na Krymie cerkiew św. Zofii. Świątynie łączyły ze sobą oraz z leżącą powyżej twierdzą tunele i schody wykute w skale. Pięknie wyglądają małe wieżyczki z zielonymi dachami wyrastające wprost ze skały. Jedna z nich pełni funkcję dzwonnicy.
Tutejsza biała skała co najmniej od I w. wykorzystywana była jako budulec. Wciąż czynne kamieniołomy znajdują się za ruinami twierdzy genueńskiej. W powstałych pieczarach mieszkali nie tylko mnisi. Tutaj urządzano także leżakownie dla inkermańskich, wysokogatunkowych win, głównie wytrawnych. Dzisiejsze wina Inkerman nie dorównują jednak legendarnym wzorcom.
Cerkiew św. Klemensa (Klimenta) ma formę bazyliki wykutej w skale. Z dwóch rzędów kolumn dzielących wnętrze na trzy nawy zachowały się tylko niektóre. Widoczne są fragmenty malowideł, odnawianych w połowie XIX w. Legenda wiąże powstanie cerkwi z działalnością św. Klemensa (II w.), chociaż klasztor został zbudowany w wieku XI. Tu znajdują się relikwie św. Klemensa przywiezione z Kijowa. Cerkiew jest teraz przebudowywana, a efekty nie wszystkim się podobają. Twierdza Kalamita położona jest na szczycie Monastyrskiej Skały. Można dostać się tam schodami wiodącymi od monastyru (od czasu rozpoczęcia remontu cerkwi przejście jest zamknięte) lub ścieżką idącą dookoła wzgórza od strony cmentarza.
Twierdza jest filią Chersoneskiego Rezerwatu Historyczno-Archeologicznego w Sewastopolu. Kiedyś zajmowała ok. 2 ha powierzchni i ochraniały ją mury obronne z pięcioma basztami. Obecnie widoczne są jedynie ślady dawnej świetności budowli. Znajdują się tu schody prowadzące do wieży z głównymi wrotami, która stoi niedaleko skarpy. Na wschód od niej – baszta druga, a następnie ruiny baszty piątej. Przy pracach archeologicznych wokół niej odsłonięto ślady starych ogromnych wrót, wykutych w skale. Mury i wieże miały zębate zwieńczenia, za którymi, na drewnianych podestach, stali żołnierze. Turcy po zdobyciu twierdzy zwiększyli dwukrotnie grubość murów, a między trzecią a piątą basztą stworzyli strzelnicę i stanowiska dla dział. Wybudowali także czwartą okrągłą basztę, strzegącą wejścia do twierdzy.
W system obrony twierdzy na początku jej istnienia wchodziły również wysoko położone pieczary. Liczba znajdujących się na kilku poziomach pieczar w Monastyrskiej Skale przekracza dwieście. Najwyżej położone groty dostępne były jedynie z terenu twierdzy. Dziś doskonale widać, jak dawno wykuto pieczary: procesy erozyjne sprawiły, że z wielu z nich pozostały już tylko pojedyncze ściany – resztę zniszczyła woda i wiatr.
_ Źródło: Bezdroża _
