Jędrzejów

Największą atrakcją Jędrzejowa (oprócz browaru) jest opactwo cysterskie, a zwłaszcza kościół. Dużo późniejsza, monumentalna fasada z XVIII wieku wyraźnie się odcina od gotyckiego korpusu.

W środku warto obejrzeć nagrobki Pakosława z Mstyczowa (1319) i zmarłego w Jędrzejowie w 1223 roku biskupa krakowskiego i kronikarza Wincentego zw. Kadłubkiem. Przy rynku turystów przyciąga oryginalne Państwowe Muzeum im. Przypkowskich (zasłużona rodzina naukowców i kolekcjonerów, znana już w XVI wieku) z ogromną kolekcją zegarów słonecznych, wyjątkową na skalę światową. W muzeum na uwagę zasługuje także dział gastronomiczny. W sezonie w Jędrzejowie zaczyna bieg słynna kolejka wąskotorowa do Pińczowa zwana Ciuchcią–Ekspresem Ponidzie.

Na stronie internetowej koncernu piwowarskiego, do którego należy obecnie browar Jędrzejów, można znaleźć informację, że piwo było w tym małym miasteczku warzone już w 1142 roku – przez franciszkanów. Być może to prawda, trzeba jednak dodać, że zakonnikami byli cystersi, a nie powołani przecież dużo później bracia św. Franciszka. Wiadomo, że jędrzejowscy cystersi zatrudniali własnych piwowarów na przełomie XVIII i XIX wieku. Znany jest dokument wymieniający niejakiego Piotra Nawrota, który w 1819 roku miał warzyć piwo dla zakonników już od 22 lat. Dzieje obecnego browaru zaczynają się w latach 1904–1910, kiedy na miejscu istniejącego od pierwszej połowy XIX wieku zakładu wzniesiono nowe zabudowania i uruchomiono w nich warzelnię. Znamy kilka szczegółów i nazwisk właścicieli prowadzących te XIX-wieczne jędrzejowskie browary: Ludwik i Karol Billewiczowie oraz Jan Nowak w latach 20., Jan Frohlichen w latach 70. oraz Paweł i Piotr Szymańscy w końcu stulecia. Jędrzejowskie piwa, zwłaszcza porter, na krótko przed
wybuchem I wojny światowej zyskały uznanie w Imperium Rosyjskim. W 1918 roku browar przejęli M. Szpilman i J. Mojka.

W wyniku nacjonalizacji browar jędrzejowski włączono w struktury Okocimskich Zakładów Piwowarskich. W 1994 roku kupił go przedsiębiorca z Krakowa, niejaki Adam Brodowski – twórca powstałej niedługo potem spółki Małopolski Browar Strzelec S.A. Zaskakujące przedsięwzięcie powiodło się i firma szybko zwiększyła produkcję, tak że wkrótce mogła konkurować z największymi graczami. Współpraca z austriackim Ottakringer Brauerei oraz inwestycje w akcje spółki Perła – Browary Lubelskie, a także nabycie browaru w Rybniku były najważniejszymi elementami gry rynkowej w końcu lat 90. Połączenie w 2002 roku z Koszalińskimi Zakładami Piwowarskimi Brok S.A. przypieczętowało stworzenie nowej, silnej grupy na rynku piwowarskim. W ten sposób powstały Browary Polskie Brok–Strzelec S.A., notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Sam jędrzejowski browar stał się jednym z większych w regionie, osiągając moc produkcyjną na poziomie 350 tys. hl rocznie. Całkiem dobrze zaistniały na rynku piwa marki „Rybnicki”: full i strong, „Górskie”, „Strzelec”: jasne pełne, porter i mocne oraz „Porter Bałtycki”, a także „Herman Müller”. Na tym jednak sukcesy się kończą, a kłopoty finansowe doprowadziły w 2004 roku do zawieszenia działalności zakładu. W roku 2005 browar jędrzejowski kupili Duńczycy (Danish Brewery Group). Obecnie wraz z zakładami w Łomży oraz Brokiem wchodzi w skład Royal Unibrew Polska.

Royal Unibrew Polska Sp. z o.o.

ul. Strażacka 1
28-300 Jędrzejów
(0-41) 386 22 38

www.royalunibrew.com

Szynk – dawna nazwa knajpy, w której prowadzi się sprzedaż trunków (wyszynk); od niem. schenken – nalewać. W niniejszej książce słowo knajpa (wywodzące się z języka niemieckiego – Kneipe), uznawane czasem za pospolite określenie na „podrzędny lokal”, stosowane jest bez żadnego pejoratywnego nacechowania. Wydaje się, że termin ten, będący obecnie w powszechnym użyciu, oznacza raczej dobry pub albo piwiarnię – idealny lokal serwujący alkohol.

Chęciny *– zamczysko z przełomu XIII i XIV wieku. *Nagłowice – dwór z około 1800 roku, obecnie Muzeum Mikołaja Reja. Pińczów – kościół św. Jana Ewangelisty, manierystyczny kościół i klasztor reformatów; manierystyczna kaplica św. Anny, synagoga (XVI/XVII wiek); pałac Wielopolskich oraz pozostałości zamku biskupa Oleśnickiego z XV wieku; dom zwany drukarnią ariańską. *Raków *– inny prężny ośrodek reformacji. Centrum religijne braci polskich (XVI wiek) oraz miejsce działania tzw. Akademii Rakowskiej i synodów ariańskich. Warto zobaczyć barokowy kościół parafialny fundacji bpa Zadzika z XVII wieku.

Seria: Miejsca niezwykłe Tytuł: Browary w Polsce Autor: Aleksander Strojny