Niepokojące zjawisko w jeziorach Amazonii. Naukowcy alarmują
Międzynarodowy zespół badaczy opisuje gwałtowne nagrzewanie jezior Amazonii podczas fali upałów w 2023 r. W kilku zbiornikach woda przekraczała 40 st. C, a ekstremalne warunki powtórzyły się w 2024 r. Skutki odczuły i ekosystemy, i lokalne społeczności.
Ekstremalne upały i susza w 2023 r. radykalnie zmieniły warunki w wielu jeziorach Amazonii. Naukowcy opisali przypadki płytkich, silnie nagrzanych zbiorników, gdzie temperatura wody przekraczała 40 st. C. Autorzy publikacji w piśmie naukowym "Science" ostrzegają, że to element szerszego trendu szybkiego ocieplania się ekosystemów wodnych.
Fala upałów i jej skutki dla jezior Amazonii
Badacze wskazują konsekwencje ekstremów pogodowych: odcięcie od świata nadrzecznych społeczności czy masowe śnięcia ryb oraz delfinów rzecznych, które i tak zagrożone są wyginięciem. Podkreślają, że podobne warunki – wyjątkowo niskie stany wód i silne nagrzewanie jezior – pojawiły się ponownie w środkowej Amazonii we wrześniu i październiku 2024 r. To potwierdza, że zjawisko nie było incydentalne.
W czasie fali gorąca z 2023 r. przeprowadzono pomiary w dziesięciu jeziorach i zestawiono je z danymi satelitarnymi. W pięciu z nich dzienne temperatury wody przekraczały 37 st. C. Najbardziej skrajne wartości odnotowano w jeziorze Tefé – do 41 st. C w całej, ok. dwumetrowej warstwie wody.
O tej porze roku to zaskoczenie. Kamera zarejestrowała spore zbiegowisko
Co napędza rekordowe temperatury wody
Autorzy badania wiążą nagrzewanie zbiorników z kombinacją czynników: bardzo niskimi poziomami wody, silnym nasłonecznieniem, słabym wiatrem i dużą mętnością. Badacze podkreślają kluczową rolę niskiej prędkości wiatru. Przy niemal bezwietrznej pogodzie ograniczone parowanie i słabsze nocne chłodzenie pozwalają wodzie systematycznie kumulować ciepło.
Zespół zwraca uwagę, że jeziora są "strażnikami" zmian klimatycznych, lecz dotychczasowe analizy skupiały się głównie na strefach umiarkowanych. Tymczasem tropikalne jeziora Amazonii są wyjątkowo podatne na szybkie ocieplenie, co czyni je wrażliwszymi na skrajne zjawiska pogodowe.
Wyniki wskazują na wyraźne przyspieszenie ocieplania wód w Amazonii w ujęciu dekadowym. W ciągu ostatnich 30 lat jeziora w regionie ogrzewają się w tempie ok. 0,3–0,8 st. C na dekadę, co – jak podano – przewyższa średnią globalną. Badacze wiążą to z utrzymującym się ocieplaniem klimatu i specyfiką lokalnych warunków hydrologicznych oraz meteorologicznych.
Kurczące się tafle wody
Autorzy podkreślają, że podczas suszy w 2024 r. wiele jezior znacząco zmniejszyło powierzchnię. Jezioro Tefé miało stracić ok. 75 proc. powierzchni, a jezioro Badajós – ok. 90 proc. Tak duże ubytki lustra wody dodatkowo sprzyjają dalszemu nagrzewaniu płytkich akwenów i pogłębiają presję na ekosystemy.
Choć wyniki dotyczą Amazonii, badacze piszą, że wodne ekosystemy ocieplają się w różnych częściach świata i tendencja ta będzie się nasilać wraz ze wzrostem temperatury globalnej.
Źródło: PAP
