W sercu polskiego miasta powstaje okazały gmach. Ciekawy pomysł architektów

Nowe Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, powstające w samym centrum Poznania, ma opowiadać historię trwającej blisko 200 lat wielkopolskiej drogi do niepodległości. Określa się ją jako najdłuższą wojnę nowoczesnej Europy. Jej punktem kulminacyjnym była zakończona zwycięstwem insurekcja.

Zobacz też: Efekt Mpemby. Zjawisko od lat fascynuje naukowców

Prace nad Muzeum Powstania Wielkopolskiego rozpoczęły się 16 lutego 2024 r., w symboliczną rocznicę, upamiętniającą podpisanie rozejmu w Trewirze. Dotychczas koncentrowano się na budowie podziemnej części obiektu, gdzie powstaje wystawa stała.

- Na blisko 3 tys. m kw tej wystawy przedstawiona zostanie opowieść o zwycięstwie, o sukcesie, o ludziach, którzy mają w swoich genach umiłowanie wolności. To opowieść o kobietach i mężczyznach, lokalnych i światowej sławy bohaterach tamtej epoki, takich jak Ignacy Jan Paderewski czy Roman Dmowski, ukazana poprzez ich indywidualne losy, dylematy i często dramatyczne wybory, których dokonywali - wyjaśnia WP Przemysław Terlecki, dyrektor Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości.

Nowe muzeum, którego budżet planowany jest na ponad 388 mln zł, ma być znacznie większy od istniejącego obiektu na Starym Rynku. Dotychczasowe wydatki na budowę wynoszą około 130 mln zł, co ukazuje skalę tej inicjatywy.

Centralnym punktem obiektu jest rotunda z kopułą o 30 m średnicy. Jak podkreśla Adam Mierzwa z pracowni WXCA, zakończono konstrukcję, która pokazuje już docelowy kształt wnętrza. W tej przestrzeni znajdzie się ponad 2 tys. unikatowych eksponatów z Powstania Wielkopolskiego.

W blokach funkcjonalnych oraz w podziemnej części muzeum znajdować się będzie wystawa stała, wystawy czasowe, sala audytoryjna, biblioteka, pomieszczenia do konserwacji muzealiów, pomieszczenia techniczne oraz miejsca pracy dla pracowników instytucji.

Formuła centralnego placu miejskiego, otwartego na otaczające go przestrzenie publiczne, pozwala na aranżację różnych aktywności. Na co dzień może być on miejscem wypoczynku dla gości i pracowników placówki jako przedłużenie holu głównego z foyer sali konferencyjnej z przestrzenią gastronomiczną czy też foyer wystawy czasowej. Funkcję wypoczynkową ma wspierać centralna instalacja w postaci mgły wodnej, tworząca "obraz wodny".

Architekci inspirowali się najstarszymi grodami Wielkopolski, a bryły budynków wykończono surowym, łupanym kamieniem, co ma symbolicznie łączyć historyczne fundamenty z teraźniejszością.

Cały projekt jest częścią wieloletnich doświadczeń pracowni WXCA w tworzeniu przestrzeni architektonicznych związanych z pamięcią historyczną. Architektka Marta Sękulska-Wrońska zaznacza, że kluczowe jest bycie świadkiem historii zamiast jej inscenizacji, tworzenie przestrzeni, które łączą jednostkę i społeczność.

Muzeum otwiera się na miasto poprzez nowo powstający okrągły plac miejski - wspólną agorę, która ma być miejscem spotkań i wymiany myśli. Znajdujący się w jej centrum świetlik ma prowadzić światło do podziemnej kopuły, tworząc symboliczny pomost między przeszłością a współczesnością.

Twórcy muzeum postawili na połączenie tradycyjnych metod wystawienniczych z nowoczesną scenografią i multimediami. Przemysław Terlecki, dyrektor Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości, podkreśla, że artefakty będą przewodnikiem przez historię niepodległości.

Modułowa ekspozycja nowego muzeum będzie miała charakter narracyjny. Opowie o tym, jak Wielkopolanie kroczyli do niepodległości dwiema drogami: prac organicznych i wysiłków militarnych.

W nawiązaniu do idei wspólnego działania, Wielkopolskie Muzeum Niepodległości wraz z samorządem województwa wielkopolskiego zdecydowało się na dystrybucję specjalnych pamiątkowych artykułów kolekcjonerskich w formie "cegiełek".

Mają one wartość 100, 200, 500 i 1 000 zł. Można je kupić i tym samym przyczynić się do wsparcia budowy nowego Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919.

- W ten symboliczny i bardzo praktyczny sposób chcemy uspołecznić proces powstawania nowej siedziby muzeum. Już teraz, na etapie realizacji inwestycji, pragniemy tworzyć wokół muzeum i jego głównej idei: zwycięstwa, umiłowania wolności, tradycji współdziałania, dużą społeczność, sieć naszych przyszłych gości, interesariuszy, partnerów - wyjaśnia Terlecki.

Pamiątkowe artykuły kolekcjonerskie w formie "cegiełek" wydrukowano w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW) na polskim papierze zabezpieczonym, w postaci eleganckiego, unikatowego druku, z przygotowaną indywidualną grafiką, z niektórymi symbolami Powstania Wielkopolskiego widocznymi wyłącznie w świetle UV.

Na każdej z nich jako główny element graficzny zostały umieszczone postaci zasłużonych dla wielkopolskiej insurekcji: gen. Stanisław Taczak, gen. Józef Dowbor Muśnicki, Ignacy Jan Paderewski oraz defilada 1. Pułku Strzelców Wielkopolskich. Znajduje się też na nich napis "Cegiełka na budowę Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919".

Te "cegiełki" to nawiązanie do chlubnej wielkopolskiej tradycji. W podobny sposób tworzono w 1929 r. w Poznaniu zakończoną sukcesem Powszechną Wystawę Krajową, którą wsparło finansowo wiele instytucji oraz indywidualnych osób. Podobnie było z uruchomionym nieco wcześniej, w 1927 r. Radiem Poznańskim. Wielkopolanie zgromadzili wówczas pieniądze na postawienie nadajnika, przygotowanie studia nadawczego, pozyskali też subkoncesję umożliwiającą emisję programu.

Czytaj także: Nie straszne im mrozy. "Tak na polskim biegunie zimna powinno być"

- Jesteśmy przekonani, że wielu Polaków, nie tylko potomków powstańców, chciałoby mieć swój wkład w budowę muzeum upamiętniającego tak znaczącą część historii naszej ojczyzny. Sądzimy, że "cegiełki" będą unikatową pamiątką z czasu, gdy rodzi się okazały gmach, w którym już niedługo w nowoczesny sposób będziemy opowiadać historię, z której jesteśmy dumni i która zbudowała naszą tożsamość - mówił podczas prezentacji "cegiełek" ich pomysłodawca, marszałek Marek Woźniak.

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 ma być gotowe w grudniu 2027 r. na przyjęcie 250 tys. gości rocznie. - Cel jest ambitny. A w jego realizacji przyświeca nam jeszcze jedno hasło, zapisane w misji muzeum: "Zwyciężamy, bo pamiętamy" - mówi nam Przemysław Terlecki.

Źródło: polskieradio.pl, investmap.pl