Cenoty – bramy raju Jukatan

Drzwi do innego wymiaru

Obsydianowy nóż wbija się w klatkę piersiową niewolnika. Kapłan wyciąga bijące jeszcze serce. Krawe obrzędy Majów działy się w pobliżu cenot. Ten jukatański lud wierzył, że cenoty są bramami prowadzącymi do innego świata. Musiało przecież tak być, nikt nie był w stanie zmierzyć głębokości jaskiń, dziury w ziemi wydawały się bezdenne. Dlatego w czeluściach cenot lądowali nie tylko ludzie. Majowie wrzucali do wody rytualne naczynia i narzędzia. Dzisiaj ich potomkowie robią biznes obsługując masowy ruch turystyki nurkowej z całego świata. Majowie mówili na nie dzonot, Hiszpanie przerobili je na cenote. W języku Indian słowo to oznaczało przepastny i głęboki. Cenota to naturalna studnia wyżłobiona w wapiennej skale i wypełniona wodą. Na Jukatanie rozsiane są trzy tysiące cenot. Dokładnie zbadano zaledwie połowę. Można w nich pływać i nurkować.

Ser i tortilla

Półwysep Jukatan w Meksyku można opisać kulinarnie. Jest płaski jak naleśnik, a właściwie jak tortilla. Ląd unosi się ledwo kilka metrów nad poziomem morza. Nie ma tu ani pagórków, ani wzniesień. Nie ma też rzek. Wody tu jednak nie brakuje. Wszystko jest pod ziemią i stąd bierze się kolejne kulinarne porównanie. Jukatan jest dziurawy jak ser szwajcarski. Wymyte wapienne skały tworzą gigantyczny system podziemnych strumieni, dziur i jaskiń. Jukatan zajmuje obszar jednej trzeciej Polski. Cała woda pitna dla kilku milionów mieszkańców bierze się spod ziemi. Cenota pierwotnie była zwykłą jaskinią, zasklepioną z góry, bez dostępu światła dziennego. Następował proces erozji. Rośliny wbijały od góry swoje korzenie w poszukiwaniu wody. Sufit robił się coraz cieńszy. Pierwsza dziura rozświetlała mroczne dotąd wnętrze. Z czasem otwór robił się coraz większy. Dach się zawalał. Cenota stawała się głęboką dziurą otoczoną pionowymi skałami. Kolejne procesy geologiczne coraz bardziej zasypywały wgłębienie. Niektóre cenoty mają więc lustro wody albo równo z poziomem Jukatanu, albo straciły wodę w ogóle.

Siup do wody!

Temeperatura wody jest tu mniej więcej stała przez cały rok i wynosi 24-27 °C. Najciekawsze cenoty są zagospodarowane. Wstęp do nich jest płatny. Bilet wstępu uprawnia również do pływania. Przy większości cenot istnieje też możliwość wypożyczenia sprzętu do nurkowania. Woda w cenotach wydaje się być krystalicznie czysta, jedynie w tych bardziej otwartych pojawiają się glony i wodorosty. Dojazd do wielu z nich jest dobrze oznakowany.

Tekst i zdjęcia: Argymir Iwicki
Źródło: Globtroter