Cypel Helski trafi na listę UNESCO? Od 9 miesięcy trwa cisza

Magda Bukowska: Akcja "Ratujmy Helski Cypel" trwa już kilka miesięcy. Szczególnie głośno było o tej inicjatywie jesienią zeszłego roku. Pojawiły się petycje o zakaz wycinki drzew, z tego co wiem masowo podpisywane. Czy jest już jakaś odpowiedź na wasze apele?

Małgorzata Ostaszewska: Na razie odpowiedzią jest cisza. Jako oddolny ruch mieszkańców Helu - Inicjatywa Społeczna Ratujmy Helski Cypel, złożyliśmy formalny wniosek o podjęcie działań mających na celu zablokowanie wycinki drzew związanej z realizacją inwestycji "Centrum Rewitalizacji Zdrowia Hel Happiness". Pierwszą papierową petycję z podpisami 674 dorosłych mieszkańców Helu złożyliśmy do burmistrza miasta, który w listopadzie 2025 r. odmówił jej rozpatrzenia. Próżno jej też szukać w wykazie petycji na stronach BIP Urzędu Miasta.

Druga petycja online adresowana do premiera Donalda Tuska była skierowana do wszystkich bez względu na miejsce zamieszkania. Podpisało ją 25 637 osób. Zamknęliśmy ją w październiku 2025 r. i przekazaliśmy bezpośrednio do Kancelarii Premiera RP. Ta z kolei przekazała sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. I... cisza, od października 2025 r.

Zanim zapytam co dalej, chciałabym jeszcze na chwilę wrócić do sedna problemu. O co właściwie walczycie i dlaczego?

Walczymy o zachowanie Helskiego Cypla jako dobra wspólnego. Jest to obszar o wyjątkowej wartości przyrodniczej, krajobrazowej i społecznej. Nasze działania rozpoczęły się pod koniec czerwca 2025 r., w momencie, gdy pojawiła się realna groźba wycinki drzew pod prywatną inwestycję "Centrum Rewitalizacji Zdrowia Hel Happiness". To właśnie ta planowana ingerencja - związana z wycinką 433 drzew, zniszczeniem cennych siedlisk przyrodniczych, zniszczeniem ptasich korytarzy migracyjnych - stała się impulsem do natychmiastowego sprzeciwu i zawiązania inicjatywy.

Ochrona Helskiego Cypla jest kluczowa, ponieważ to niezwykle wrażliwy ekosystem, naturalna bariera chroniąca półwysep przed erozją i skutkami zmian klimatu, a także przestrzeń ważna dla mieszkańców, przyrody i przyszłych pokoleń. Jego degradacja byłaby nieodwracalna. Dlatego tak istotne jest, aby decyzje dotyczące tego miejsca były podejmowane odpowiedzialnie, z poszanowaniem natury, interesu społecznego, a przede wszystkim obowiązującego prawa.

Poza tym ochrona zasobów naturalnych, w tym drzew, jest obowiązkiem władz publicznych. Drzewa stanowią istotny element lokalnego ekosystemu oraz krajobrazu, a Helski Cypel to nasze dobro wspólne, powinien służyć całemu społeczeństwu.

Czytaj także: Świat traci podwodny skarb. Trwa czwarta, najpoważniejsza fala

Wiem, że chcecie, by Cypel Helski został wpisany na listę UNESCO. Czy to realne?

Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO to nasze marzenie i plan dalekosiężny. To zupełnie inna liga, globalny prestiż, a przede wszystkim międzynarodowy system ochrony i monitoringu, a nie tylko krajowy nadzór konserwatorski.

W tej chwili chcielibyśmy na Helskim Cyplu stworzyć pomnik historii. Ten status otwiera drogę do większych i bardziej prestiżowych źródeł finansowania, m.in. programów ministra kultury, funduszy ochrony zabytków, środków samorządowych oraz wybranych funduszy unijnych. Podnosi też rangę miejsca, zwiększa jego widoczność i znaczenie w skali ogólnopolskiej. Pierwszym krokiem powinno być jednak wpisanie całości Helskiego Cypla do wojewódzkiego rejestru zabytków. Pomorski wojewódzki konserwator zabytków może w tej sprawie zadziałać z własnej inicjatywy. To byłoby bardzo pożądane działanie.

Czy to są tylko wasze marzenia, czy podjęliście jakieś działania w tej sprawie?

Od czerwca cały czas podejmujemy szereg działań. Wysłaliśmy ponad 150 pism do urzędów, instytucji i ministerstw. Czekamy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które w październiku 2025 r. wstrzymało trzy decyzje burmistrza Helu związane z wycinką. Oczywiście w oczekiwaniu na wyniki postepowania nie siedzimy bezczynnie. Równolegle z działaniami na rzecz ratowania drzew podjęliśmy kolejne kroki.

Jakie? Co w tej chwili się dzieje w sprawie cypla?

Sprawa utknęła w maszynie biurokracji. Trudno powiedzieć, w którą stronę zmierzają działania władz publicznych. Wiemy tyle, że urzędowy czas odpowiedzi na pisma dawno minął. A cały czas toczy się m.in. postępowanie związane z ustanowieniem ponad stuletniego dębu pomnikiem przyrody. To dąb oznaczony do wycinki numerem 5. To właśnie dla niego Włodzimierz Jankowski, były dyrektor Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, sporządził opinię dendrologiczną.

Wystąpiliśmy też o wpisanie otoczenia latarni morskiej w Helu do rejestru zabytków, by chronić ten symbol polskiego wybrzeża przed nieodwracalnymi zmianami. Wniosek na razie pozostaje też bez rozpatrzenia. Złożyliśmy też pismo do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o rozważenie wszczęcia procedury wpisania Helskiego Cypla na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Pismo także pozostało bez odpowiedzi.

Wystąpiliśmy do marszałka Województwa Pomorskiego o wsparcie działań związanych z ustanowieniem na Helskim Cyplu pomnika historii, w dłuższej perspektywie zabiegając o wpis na listę UNESCO. W Audycie Krajobrazowym Województwa Pomorskiego z 2025 r. Helski Cypel to krajobraz priorytetowy o szczególnych walorach przyrodniczo-historycznych.

Zainteresowaliśmy sprawą Komisję Europejską i Parlament Europejski. Zgłosiliśmy uwagi do Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami dla Gminy Miejskiej Hel na lata 2025 -2028. Od września zeszłego roku czekamy też na odpowiedź ze strony Polskiej Akademii Nauk, która od 1954 r. posiada w niewielkiej odległości od Helskiego Cypla Obserwatorium Geofizyczne.

Mam rozumieć, że mimo tylu podjętych kroków, od czerwca zeszłego roku do dziś nie udało wam się niczego osiągnąć? Nie dostaliście żadnej odpowiedzi?

Jeśli chodzi o działania urzędowe, to zdobyliśmy tylko wiedzę o tym, jak nieskuteczna jest biurokracja w naszym kraju. Kolejne urzędy przerzucają się dokumentami, zamiast podejmować realne decyzje albo po prostu milczą. Jedyne, co udało nam się do tej pory zrobić, to zainteresować sprawą planowanej wycinki media i opinię publiczną.

Czytaj także: Nie widzieli słońca od listopada. Nagle wzeszło i się zaczęło

Zmobilizowaliśmy do działania nie tylko helską społeczność, ale wielu ludzi w Polsce, pokazując, że sprzeciw nie jest głosem jednostek, lecz realną troską wielu osób o wspólne dobro. Helski Cypel jest unikatem w skali Polski i Europy, a jego zniszczenie byłoby nieodwracalne. Sprawa przestała być lokalnym problemem, a stała się publiczną dyskusją o granicach prywatnych inwestycji i ochronie przyrody.

Niezależnie od bieżących decyzji administracyjnych, już teraz udało się zbudować silny głos społeczny, który pokazuje, że Helski Cypel nie jest pustą przestrzenią do zagospodarowania, lecz cennym i wrażliwym obszarem wymagającym szczególnej ochrony. Popiera nas wiele środowisk opiniotwórczych m.in. Instytut Ochrony Krajobrazu Pomorza, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Akcja Bałtycka, Fundacja Szklane Pułapki czy Fundacja EkoRozwoju. Mamy nadzieję, że ten silny głos społeczny będzie miał moc dotarcia do urzędników i sprawi, że Cypel Helski zostanie objęty należytą ochroną.