Uzdrowiskowe wafle i kieliszki z dzióbkiem. Tak leczą u naszych sąsiadów

Słowacja stoi wodą. I to nie tylko slogan, bo pod karpackimi grzbietami krąży gorąca, mineralna woda, która od wieków wypływa w kotlinach i dolinach. W średniowiecznych aktach pojawiają się "teplé pramene" oddawane w opiekę miastom lub klasztorom. W XIX w. na źródłach wyrosły parki zdrojowe, rotundy z muzyką, pijalnie i domy gościnne.

Do Turčianskich Teplic przyjeżdżali lekarze dworscy Habsburgów; do Rajeckich Teplic kupcy i urzędnicy, którzy łączyli wypoczynek z interesami. Była moda na wafle uzdrowiskowe – kúpeľné oplátky (nadal są sprzedawane i wyrabiane według tradycyjnej receptury) i na wodę w kieliszkach z dzióbkiem, którą piło się nie dla smaku, ale według recepty.

Dziś działa tu ponad dwadzieścia oficjalnych uzdrowisk i kilkaset ujęć mineralnych – od Małej Fatry po Tatry Niskie, a goście z Polski odnajdują tu kawałek europejskiej tradycji "jeżdżenia do wód" bez długiego lotu i językowej bariery. Współczesne spa nie zabiły ducha dawnych kuracji, a raczej go uzupełniły. Podczas jednego dnia można napić się mineralnej wody w rotundzie z końca XIX w., a chwilę później wejść do nowoczesnej strefy wellness, gdzie mistrz ceremonii prowadzi rytuał saunowy.

Dolina Rajčanki jest wąska i zielona, zimą nad tutejszymi basenami termalnymi unosi się para, a latem pachnie żywicą i lasem. Źródła znano tu od średniowiecza. Współczesną twarz nadał im właściciel, który w USA zobaczył w Las Vegas hotel i łaźnie stylizowane na antyk i postanowił przełożyć ten język na dolinę Rajčanki. Tak powstała Aphrodite Spa, w którym kolumny i marmur są ramą dla gorącej wody. I trzeba przyznać, że jest na bogato: sylwetki starożytnych bogów ociekaja złotem, a spod sufitów zwisają kryształowe żyrandole. I nie jest to żaden plastik. Raz w roku specjalna ekipa przyjeżdża, aby wyczyścić kryształki.

Rajecké Teplice mają też swoją opowieść. W czasie wojny przewieziono tu czeskie klejnoty koronacyjne, by uchronić je przed grabieżą. Schowano je w filii banku (później miejsce to stało się hotelem). Sejf, w którym je trzymano, przetrwał do dziś, a historia doczekała się współczesnej pointy. Obecnie w skarbcu Aphrodite Palace można zobaczyć replikę insygniów, a masywne drzwi wciąż mają wagę, którą czuje się w dłoni. Dawny skarbiec działa dziś jako bar, a opowieść o ukryciu klejnotów krąży wśród gości jako lokalna legenda.

Aphrodite Spa to też hotel nad samą strefą termalną. Rano wystarczy zejść w szlafroku, żeby wejść do gorącej wody, która ma ok. 38 st. C, a zewnętrzne niecki parują nawet przy mrozie.

Najbardziej zapamiętywana scena z Rajeckich Teplic rozgrywa się w saunie. Na rozgrzanych kamieniach topnieją kostki lodu skropione olejkami, powietrze gęstnieje, zapach idzie w stronę słodkiej skórki pomarańczy z lekką nutą goryczki. Kilka płynnych ruchów ręcznikiem i ciepło przesuwa się po ławach jak fala.

Potem w dłoniach ląduje cząstka pomarańczy. Sok wciera się w przedramiona, skóra momentalnie reaguje i nagle widać, że "rytuał" to nie słowo z folderu. Kolejna runda pachnie grejpfrutem, a trzecia zamyka się chłodem: lód pachnący limonką dotyka skroni i karku. Na koniec kąpiel w chłodnym stawie. Po niej prowadzący wnosi tacę z cytrusami i owocowymi szaszłykami. Na zakończenie herbata z ziół z okolicznych łąk i można wędrować wprost w objęcia Morfeusza.

Niespełna godzinę drogi dalej jest kolejne uzdrowisko. Kotlina Turczańska jest szeroka, słońce rozlewa się tu po parkach, a w oddali widać góry. Gorące źródła znano tu od XIII w. Późniejsze lata to rozwój tego miejsca. W XIX stuleciu pojawiły się rotundy, neoklasycystyczne fasady, promenady, pawilony koncertowe. Symbolem miejsca stał się Modrý kúpeľ, czyli kopułowa łaźnia z końca XIX w., dziś odrestaurowana i znów w użyciu. Krąży legenda, że Zygmunt Luksemburski kąpał się tu nago, ale w koronie. Czy to prawda, nie wiadomo, ale może właśnie stąd wzięło się tutejsze przywiązanie do elegancji i rytuałów.

Współczesną twarz kurortu widać w Royal Palace. To jedyny pięciogwiazdkowy hotel w okolicy, połączony z historycznymi domami zdrojowymi. Z okien widać park albo neoklasyczne pawilony. Tutejsza cisza jest elementem terapii. Jest aquapark, ale specjalnie oddalony od basenów termalnych, aby kuracjusze mieli ciszę i spokój. Ci, którzy potrzebują rozrywki, wieczorami mogą udać się do pobliskich dyskotek. Jest swojsko i lokalnie, ale można potańczyć i rozruszać się po dniu pełnym zabiegów.

Najpopularniejszym z zabiegów jest kąpiel perlista. Tu pracuje przede wszystkim woda. W jednej z sal drobne bąbelki okalają ciało. Wprawdzie nie czuć "bąbelków na skórze", tylko spokojne luzowanie stawów i mięśni. W innej niecce zapach jest bardziej mineralny. Jest też sala pod kopułą z wolnostojącymi, ciężkimi wannami. Temperatura jest ustawiona tak precyzyjnie, że po kilku minutach zapomina się o zegarku. Po serii wejść nagle okazuje się, że schody w hotelu pokonujesz bez zatrzymywania się przy poręczy.

W Royal Palace zabiegi mają rytm wypracowany przez lata. Hydroterapia, masaże, pijalnia ciepłej wody o charakterystycznym smaku i gorący basen, po kąpieli w którym można pocić się jeszcze przez kilka godzin. Toksyny w takim starciu nie mają szans.

Na luksusy i zdrowotne rytuały trzeba jednak trochę wydać. Weekend dla dwóch osób w Aphrodite Spa w Rajeckich Teplicach (nocleg, śniadania, dostęp do strefy termalnej i kilka podstawowych zabiegów) zaczyna się od ok. 330–350 euro (1400 - 1500 zł). Apartamenty w skrzydle Palace i pakiety wellness z pełną fizjoterapią to 450–500 euro za weekend (1900 - 2100 zł).

W Royal Palace w Turčianskich Teplicach ceny są nieco wyższe. Za nocleg w pokoju dwuosobowym z dostępem do strefy zabiegowej płaci się od 220 euro za noc (w pakiecie weekendowym z zabiegami to ok. 500–550 euro za dwie noce). Kąpiele perliste, masaże i konsultacje lekarskie są wliczone w pakiety albo kosztują dodatkowo 30–50 euro za sesję. Wejście jednodniowe do strefy termalnej w Turčianskich to 15–20 euro, a w Rajeckich 20–25 euro. Dla hotelowych gości jest za darmo.

Jeśli jedziesz po odpoczynek, rezerwujesz pobyt jak hotel i korzystasz z wody według własnego planu. Jeśli celem jest leczenie, zadbaj o odpowiednie dokumenty. Lekarz w Polsce opisuje wskazania, a uzdrowisko na Słowacji przygotowuje według tego plan terapii i wstępną wycenę. Z tym pakietem składasz w NFZ wniosek o leczenie planowane za granicą. Po pozytywnej decyzji fundusz rozlicza te procedury, które w Polsce są świadczeniami gwarantowanymi. Reszta (zakwaterowanie, wyżywienie, "ponadstandard") zostaje po twojej stronie. Rachunki i potwierdzenia warto zbierać na bieżąco; po powrocie oszczędzisz sobie poszukiwań.