O Malborku będzie głośno. Na zamek wróci bezcenne dzieło

Podczas konsultacji międzyrządowych w Berlinie poza kwestiami bezpieczeństwa, najbardziej zauważalnym wydarzeniem stała się deklaracja zwrotu bezcennych zabytków. Niemcy obiecały zwrot Polsce średniowiecznych archiwów krzyżackich oraz fragmentu rzeźby z zamku w Malborku. To symboliczny gest, który był długo oczekiwany przez obie strony.

Decyzja ta stanowi owoc wieloletnich negocjacji, a jej realizacja była możliwa dzięki wsparciu władz obu krajów.

Średniowieczne rękopisy z archiwów krzyżackich dotyczą m.in. traktatów między zakonem krzyżackim a królami Polski. Trafiły one do Pruskiego Archiwum Państwowego podczas II wojny światowej. Polskie starania o ich odzyskanie sięgały 1948 r.

Najstarszym odzyskanym dokumentem jest przywilej protekcyjny dla Zakonu Niemieckiego wydany przez papieża Innocentego III w 1215 r. Najmłodszym – list żelazny króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1466 roku dla wielkiego mistrza zakonu udającego się na rokowania pokojowe.

Jednym z najcenniejszych aspektów zwrotu jest powrót do zamku w Malborku głowy rzeźby św. Jakuba Starszego.

Fragment gotyckiej rzeźby z ok. 1340 r. pochodzi z południowej ściany kościoła Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. Głowa św. Jakuba Starszego należała do galerii ustawionych na konsolach figur, które w lutym 1945 r. zostały rozbite na kawałki podczas ostrzału artyleryjskiego zamku przez Armię Czerwoną. Oderwana od korpusu głowa została nielegalnie wywieziona z Polski i zakupiona do zbiorów Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze.

Pochodzenie obiektu oraz informacja o zachowanym w Muzeum Zamkowym w Malborku korpusie rzeźby było znane. Świadczą o tym katalog zbiorów muzeum w Norymberdze, jak również noty w katalogach wystaw innych niemieckich muzeów, na których eksponowano rzeźbę.

Powrót głowy św. Jakuba Starszego z Niemiec umożliwi scalenie rzeźby i eksponowanie jej we wnętrzach Zamku w Malborku.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreśla znaczenie tych zwrotów dla polskiej historii i kultury.

Zwrot obiektów odbył się w ramach szerszej współpracy dotyczącej restytucji dzieł sztuki skradzionych podczas wojny. Niemieckie instytucje są kluczowym partnerem w tych działaniach, co podkreśla realną wartość dialogu kulturowego.

Zdaniem historyków, kompletny zwrot zabytków może zająć jeszcze wiele lat, ale obecne działania są nieodzowne dla odkrywania i zachowania wspólnego dziedzictwa kulturowego obu narodów.

Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dziennikbaltycki.pl