Jest co świętować. Polacy od 60 lat badają historię miasta Nea Pafos
Polscy archeolodzy od 1965 r. badają starożytne miasto Nea Pafos na Cyprze, przyczyniając się do rozwoju wiedzy o historii wyspy i podnosząc prestiż tego miejsca, wpisanego na listę UNESCO. Rok 2025 przyniesie wyjątkowe wydarzenia z okazji jubileuszu 60-lecia tych badań.
Nea Pafos, założone pod koniec IV wieku p.n.e., stało się jednym z najważniejszych ośrodków administracyjnych Cypru w czasach hellenistycznych i rzymskich. Miasto, położone na styku kultur bliskowschodnich i greckich, odegrało kluczową rolę w rozwoju cywilizacji regionu. Jego centralnym punktem była agora – plac miejski będący sercem życia publicznego.
Polscy dokonali spektakularnych odkryć na Cyprze
Badania w Nea Pafos rozpoczęła w 1965 r. Polska Misja Archeologiczna pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego. Pierwsze prace skupiały się na Malutenie – dzielnicy willowej, gdzie odkryto między innymi willę Tezeusza, zdobioną niezwykłymi mozaikami oraz dom Aiona. Od 2011 r. badania poszerzono o teren agory dzięki współpracy Uniwersytetu Jagiellońskiego z Uniwersytetem Warszawskim. W 2019 r. ekspedycje połączono pod kierownictwem prof. Ewdoksii Papuci-Władyki.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
"Halo Polacy". Wielu odradzało mu wyjazd na wyspę lodu i ognia. "Nie każdy to zrozumie"
Wśród najbardziej znaczących odkryć polskich archeologów znajdują się pozostałości rzymskiej architektury oraz przesunięcie daty powstania agory na okres hellenistyczny.
Polscy naukowcy na Malutenie odkryli m.in. pozostałości jednego z największych antycznych budynków na Cyprze – rzymskiej willi, prawdopodobnie siedziby namiestnika, nazywanej dziś willą Tezeusza, zdobionej wspaniale zachowanymi mozaikami. Do ich odkryć należy też dom Aiona, z wysokiej klasy mozaikami.
Miasto Pafos, wpisane w 1980 r. na listę UNESCO, stało się dzięki tym badaniom jednym z najważniejszych punktów turystycznych Cypru. Zabezpieczenie parku archeologicznego na obszarze 55 hektarów zapewnia możliwość kontynuacji prac bez presji urbanizacyjnej.
Obecnie polscy archeolodzy pracują nad trójwymiarową rekonstrukcją Nea Pafos, co pozwoli odwiedzającym lepiej zrozumieć historię miasta. Naukowcy planują udostępnić wyniki prac w formie interaktywnej – np. poprzez skanowanie kodów QR w parku archeologicznym.
Obchody 60-lecia działalności polskich archeologów na Cyprze
Z okazji 60-lecia badań w 2025 r. zaplanowano liczne wydarzenia, takie jak otwarcie Stacji Badawczej Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Pafos oraz międzynarodową konferencję organizowaną we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim i innymi instytucjami. Towarzyszyć im będą wystawy fotografii w Warszawie, Krakowie i Pafos, a także dzień otwarty na wykopaliskach.
"Badania rozpoczęte przez prof. Michałowskiego to najdłużej działająca zagraniczna misja archeologiczna na Cyprze" – podkreśla prof. Papuci-Władyka. Polacy nie tylko odkryli przeszłość Nea Pafos, ale także otworzyli przed światem nowy rozdział historii Cypru, który nadal czeka na odkrycie.
Jesienią na szczególne atrakcje będą mogli liczyć mieszkańcy miasta i turyści. Naukowcy planują dzień otwarty na wykopaliskach. Podczas tego wydarzenia naukowcy i studenci będą oprowadzać chętnych i opowiadać o odkryciach na Malutenie i agorze.
