Trwa ładowanie...

Kraj kwitnącej wiśni. Dlaczego ozdobne drzewo stało się symbolem Japonii?

"Odwieczny symbol" – pisze o ozdobnych drzewach wiśni japońska autorka zamieszkała w Londynie, Naoko Abe. W jej słowach nie ma żadnej przesady. Kwitnąca wiśnia – po japońsku: sakura – od niemal niepamiętnych czasów stanowi kluczowy element kultury wyspiarskiego kraju.

Share
Hanami na barwionym drzeworycie z końca XVIII w.Hanami na barwionym drzeworycie z końca XVIII w.Hanami na barwionym drzeworycie z końca XVIII w.Hanami na barwionym drzeworycie z końca XVIII w.Źródło: Domena publiczna
d1t25nu

"Zapierający dech w piersiach widok kwitnących japońskich wiśni od przeszło 1000 lat inspiruje władców, poetów, artystów i zwyczajnych ludzi" – potwierdza Ann McClellan na kartach albumu The Cherry Blossom Festival. Sakura Celebration.

Spoglądając na wiśnie. Tradycja "hanami"

Najpóźniej w epoce Heian, trwającej od schyłku VIII wieku, w Japonii upowszechniła się tradycja hanami: uroczystego przyglądania się kwitnięciu wiśni.

Początkowo był to zwyczaj związany z elitami, dworem cesarskim. Stopniowo zyskał uznanie także wśród samurajów. A w epoce Edo – między XVI i XIX wiekiem – rozprzestrzenił się na wszystkie warstwy społeczeństwa.

Kwitnąca wiśnia stała się motywem legend, mitów, poezji, muzyki ludowej. Jej popularność wiązała się z pojęciami zaczerpniętymi z buddyzmu. Wiśnia symbolizowała (i wciąż symbolizuje) efemeryczność egzystencji oraz melancholię przemijania.

d1t25nu

To też znak nowego życia i początku. Jak jednak podkreśla Naoko Abe, autorka właśnie wydanej w Polsce książki Anglik, który ocalił japońskie wiśnie, "harmonijne wyobrażenie" nie oddaje całej prawdy.

Kwitnące wiśnie w Yoshiwarze. Japońska grafika z połowy XIX w. Domena publiczna
Kwitnące wiśnie w Yoshiwarze. Japońska grafika z połowy XIX w.Źródło: Domena publiczna

Imperialne konotacje. Japońska wiśnia w służbie polityki

Sakura od drugiej połowy XIX wieku zaczęła być wykorzystywana jako symbol narodowy. "Proces ten nabrał ogromnego przyspieszenia w latach trzydziestych XX stulecia, gdy kolejne rządy wykorzystywały popularność sakury i jej imperialne konotacje jako narzędzie propagandy" – wyjaśnia Naoko Abe.

Pieśni, sztuki teatralne i podręczniki szkolne nie skupiały się już na symbolice życia, lecz raczej kojarzyły kwitnące wiśnie ze śmiercią.

d1t25nu

Celowo zmieniano interpretację klasycznych utworów poetyckich i wkrótce normą stało się przekonanie, że Yamato-damashii, "prawdziwy duch Japonii", wyraża się między innymi w gotowości do oddania życia za cesarza – japońskiego żyjącego boga – na podobieństwo płatków wiśni umierających po krótkim, lecz pełnym chwały życiu.

Pieśni o wojsku i wiśni

Już po zwycięstwie nad Rosją w 1905 roku, na fali militaryzmu oraz dumy, w kraju posadzono miliony drzew. W szkołach podstawowych uczniowie "ciągle powtarzali pieśni o kwitnących wiśniach" i wojskowej ekspansji.

Kolejne miliony sadzonek zamierzano skierować do Azji Wschodniej, by symbolicznie potwierdzić japoński podbój ogromnych terenów.

W okresie II wojny światowej wiśniowa symbolika miała osładzać żołnierzom wizję śmierci. Sakura towarzyszyła zwłaszcza pilotom kamikadze. Wielu zabierało gałązki wiśni do kokpitów swoich maszyn. Można się też było spotkać z opiniami, że polegli w walce odrodzą się właśnie w postaci wiśni.

d1t25nu

Autorka książki Anglik, który ocalił japońskie wiśnie, podkreśla, że o kwitnących triumfalnie drzewach przestano śpiewać dopiero… po kapitulacji w 1945 roku. A imperialistyczne skojarzenia tak skutecznie wymazano z japońskiej świadomości, że ona sama zaczęła je poznawać dopiero po przeprowadzce do Londynu.

WDD ( całe podlinkowane, nad okładką)

Artykuł powstał między innymi na podstawie książki Naoko Abe pt. Anglik, który ocalił japońskie wiśnie. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. materiały partnera
Artykuł powstał między innymi na podstawie książki Naoko Abe pt. Anglik, który ocalił japońskie wiśnie. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.Źródło: materiały partnera

Historię "Cherry’ego" Ingrama poznacie dzięki książce Naoko Abe pt. "Anglik, który ocalił japońskie wiśnie".

d1t25nu

O autorze: Kamil Janicki – historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

WIDEO: Ryba fugu - trujący przysmak z Japonii

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl
d1t25nu
Oceń jakość naszego artykułu:
Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.

Komentarze

Trwa ładowanie
.
.
.
d1t25nu
d1t25nu